سرگذشت پلوتو (قسمت سوم): ده کشف مهم افق‌های نو

جو آبی پلوتو. Credits: NASA/JHUAPL/SwRI
1,852

سرگذشت پلوتو (قسمت سوم)

ده کشف مهم افق‌های نو

۲۳ تیر سال ۱۳۹۴ بود که افق‌های نو از نزدیکی پلوتو و قمرش کارن گذر کرد و دید ما را نسبت به این دنیاهای دور تغییر داد. اکنون این فضاپیما نزدیک به شش میلیارد کیلومتر از زمین فاصله دارد و در حال نزدیک شدن به مقصد بعدی در کمربند کایپر است. افق‌های نو از هر جهت ماموریتی تاریخ‌ساز بود و نماهایی را پیش روی چشمان‌مان قرار داد که هیچ انتظارش را نداشتیم. به قول Jim Green، مدیر بخش علوم سیاره‌ای ناسا، «چه کسی می‌دانست پلوتو قلب دارد؟»

در این مطلب که ترجمه‌ای است از مقالهٔ ناسا، که یک سال پس از ملاقات افق‌های نو و پلوتو منتشر شده است، ده کشف مهم افق‌های نو را مرور می‌کنیم. بخش‌های پیشین این سری مقالات را می‌توانید در این جا و این جا مطالعه کنید.

تصویری گرافیکی از فضاپیمای افقهای نو، پلوتو و قمرهایش.
تصویری گرافیکی از فضاپیمای افق‌های نو، پلوتو و قمرهایش.

حتی با گفتن این که افق‌های نو بنیان علوم سیاره‌ای را تحت تاثیر قرار داد هم این ماموریت را دست کم گرفته‌ایم. اکتشافات صورت گرفته تا به این جای کار نه تنها پلوتو و قمرهایش را به ما شناساند بلکه نشان داد که چه ناگفته‌های زیادی در این نقاط دوردست منظومهٔ شمسی وجود دارد که نیازمند مطالعهٔ بیشتر دانشمندان است.

Alan Stern، پژوهشگر ارشد افق‌های نو، ده مورد از غافلگیرکننده‌ترین و شگفت‌انگیزترین کشف‌های صورت‌گرفته توسط این فضاپیما را فهرست کرده است که به مرور آن‌ها می‌پردازیم:

۱. پیچیدگی‌ پلوتو و قمرهایش بسیار فراتر از آن چیزی است که انتظارش را داشتیم.

۲. مرتبهٔ فعالیت‌های کنونی سطح پلوتو و وجود برخی عوارض سطحی جوان روی این سیارهٔ کوتوله غافلگیرکننده بود. در بخش قبلی این مجموعه مقالات می‌توانید بیشتر در این رابطه مطالعه کنید.

۳. گازهای جو پلوتو و نرخ گریز جوی این سیارهٔ کوتوله که کمتر از پیش‌بینی‌ها بود باعث شد که تمامی مدل‌های قبلی نیازمند اصلاحاتی جدید شوند. نرخ گریز جوی بیان‌گر مقدار فرار گازهای جو یک سیاره به فضای میان‌سیاره‌ای است. این فرآیند به دلیل سازوکارهای مختلفی رخ می‌دهد و نکته این جاست که به دلایلی در پلوتو نرخ گریز جوی کمتر از پیش‌بینی‌های ماست.

۴. کمربند تکتونیک کششی استوایی بسیار بزرگ کارن حاکی از نشانه‌هایی است مبنی بر وجود یک اقیانوس یخ آب در گذشته‌های دور در درون این قمر. افق‌های نو شواهد دیگری نیز مبنی بر امکان وجود اقیانوسی از یخ آب در زیر سطح پلوتو پیدا کرده است. اقیانوسی که ممکن است اکنون نیز وجود داشته باشد.

۵. یکی دیگر از کشف‌های مهم افق‌های نو مربوط به قمرهای پلوتو است. تمام اقمار این سیاره که سنجش سن آن‌ها با استفاده از دهانه‌های برخوردی سطحی اندازه‌گیری شده است عمری یکسان دارند. این کشف به اعتبار نظریه‌ای می‌افزاید که بر اساس آن تمام این اقمار به همراه هم و بر اثر برخوردی بین پلوتو و یک جرم دیگر کمربند کایپر در گذشته‌های دور به وجود آمده‌اند.

۶. کلاهک قطبی قرمز رنگ کارن که در تصاویر افق‌های نو موفق به دیدنش شدیم در منظومهٔ شمسی بی‌نظیر است. این کلاهک قطبی منحصر به فرد احتمالا به دلیل خروج گازهایی از جو پلوتو و انباشته شدن‌شان بر سطح کارن به وجود آمده است. پیشتر در مقالهٔ جداگانه‌ای به این موضوع پرداخته‌ایم که می‌توانید آن را در این جا مطالعه کنید.

 تصویری دقیق و با رنگ‌های تقویت‌شده از کارن، قمر پلوتو. قطب شمال قرمز رنگ کارن به‌خوبی در تصویر مشخص است. Credits: NASA/JHUAPL/SwRI
تصویری دقیق و با رنگ‌های تقویت‌شده از کارن، قمر پلوتو. قطب شمال قرمز رنگ کارن به‌خوبی در تصویر مشخص است.
Credits: NASA/JHUAPL/SwRI

۷. یکی دیگر از ویژگی‌های خاص پلوتو، که در همان تصاویر اولیهٔ افق‌های نو آشکار شد، منطقه‌ای بزرگ در سطح این سیارهٔ کوتوله بود که شکلی شبیه به قلب داشت. این منطقه‌ که هزار کیلومتر پهنا دارد از یخ نیتروژن تشکیل شده و بزرگ‌ترین یخچال طبیعی در منظومهٔ شمسی است.

قلب پلوتو در این تصویر فضاپیمای افق‌های نور به‌خوبی مشخص است. Credits: NASA/APL/SwRI
قلب پلوتو در این تصویر فضاپیمای افق‌های نور به‌خوبی مشخص است.
Credits: NASA/APL/SwRI

۸. در جو پلوتو، نشانه‌‌هایی از تغییرات گستردهٔ فشار مشاهده شد که ممکن است حاصل وجود مواد فرار مایعِ ساکن یا جاری در سطح این سیاره باشد. پدیده‌ای که در منظومهٔ شمسی فقط در زمین، مریخ و تیتان، قمر زحل، مشاهده شده بود.

۹. انتظار می‌رفت افق‌های نو قمرهای بیشتری را از آن‌چه پیشتر مشاهده شده بودند کشف کند. اتفاقی که بر خلاف انتظار رخ نداد.

۱۰. رنگ آبی جو پلوتو، به عنوان آخرین نکتهٔ عجیب و غافلگیر‌کننده در این لیست فهرست شده است.

جو آبی پلوتو. Credits: NASA/JHUAPL/SwRI
جو آبی پلوتو.
Credits: NASA/JHUAPL/SwRI

افق‌های نو در حال حاضر بیش از ۶۰۰ میلیون کیلومتر از پلوتو فاصله گرفته و به سمت مقصد جدید خود که یکی دیگر از اجرام کمربند کایپر است به پیش می‌رود.

مسیر حرکت افق‌های نو از زمین به سمت پلوتو و پس از آن به سمت مقصد جدیدش، 2014 MU69. Credits: Alex Parker
مسیر حرکت افق‌های نو از زمین به سمت پلوتو و پس از آن به سمت مقصد جدیدش.
Credits: Alex Parker

Stern می‌گوید «داده‌هایی که افق‌های نو از پلوتو و قمرهایش ارسال کرد انقلابی در علوم سیاره‌ای پدید آورد و مردم جای جای جهان را در هر سنی تحت تاثیر قرار داد».

این علم و شگفتی‌های عالم بود که مردم را تحت تاثیر خود قرار داد. راهی که برای پیشبرد علم کماکان پیش می‌رود و خواهد رفت تا باز هم رازهای عالم را برای‌مان برملا سازد و ما را شگفت‌زده کند.

منبع: NASA

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.