مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

NGC 5256؛ آغاز ادغام دو کهکشان‌

کهکشان برخوردی NGC 5256 از دید تلسکوپ فضایی هابل. Credit:ESA/Hubble, NASA
89
کهکشان برخوردی NGC 5256 از دید تلسکوپ فضایی هابل.
Credit:ESA/Hubble, NASA

غوغایی از رقص رنگ و نور در این تصویر تماشایی تلسکوپ فضایی هابل دیده می‌شود. کهکشانی با شکل نامنظم به نام NGC 5256 که کمتر شبیه‌اش را دیده‌ایم. این ساختار عجیب نه مربوط به یک کهکشان که فرآیندی است که بر اثر ادغام دو کهکشان به وجود آمده است.

NGC 5256 که به نام Markarian 266 نیز شناخته می‌شود در فاصله‌ی ۳۵۰ میلیون سال نوری از زمین و در صورت فلکی دب اکبر قرار گرفته است. این جرم از دو کهکشان که هسته‌های‌شان تنها سیزده هزار سال نوری از یک‌دیگر فاصله دارند تشکیل شده است. گاز، غبار و ستاره‌های این دو کهکشان در محیطی آشوب‌ناک در حال حرکت‌اند. اتفاقی که نرخ ستاره‌زایی این کهکشان‌ها را افزایش داده است.

کهکشان‌ها برخوردی را می‌توان در نقاط مختلف کیهان دید. تصادفی کیهانی که منجر به ایجاد ساختارهای پیچیده می‌شود. برخی از این کهکشان‌ها فرآیندی آرام را پشت سر می‌گذارند اما ادغام برخی کهکشان‌ها با شدت بیشتری انجام شده و منجر به ایجاد اختروش‌ها (کوازارها)، انفجارهای ابرنواختری و افزایش نرخ ستاره‌زایی می‌شود.

در فرآیند ادغام دو کهکشان معمولا ستاره‌ها برخوردی به یک‌دیگر ندارند، چرا که فاصله‌ی بین ستاره‌ها نسبت به قطرشان بسیار زیاد است. با این حال ادغام دو کهکشان و اثرات گرانشی شدید آن‌ها نسبت به یک‌دیگر می‌تواند منجر به ایجاد ساختارهای جدید شود. نمونه‌ی این ساختارها را می‌توان در تصویر بالا و در رگه‌های نامنظمی که در NGC 5256 وجود دارد مشاهده کرد. محیط آشوب‌ناکی که در نهایت و پس از میلیون‌ها سال به آرامش می‌رسد.

جدا از تمام ویژگی‌های خاص و درخشان این جرم آسمانی، هر دو کهکشان از یک هسته‌ی فعال نیز میزبانی می‌کنند. جایی که گاز و دیگر مواد اطراف هسته به سوی ابرسیاهچاله‌ی مرکزی روانه می‌شوند. داده‌های رصدخانه‌ی پرتو ایکس چاندرا نشان می‌دهد در مرکز هر دو کهکشان ابرهای گاز با سرعت‌ زیاد به یک‌دیگر برخورد می‌کنند.

ادغام کهکشان‌ها به نوعی که در NGC 5256 دیده می‌شود در دوران ابتدایی عالم بیش از اکنون رخ می‌داده. اکنون در بیشتر کهکشان‌ها تنها نشانه‌هایی از برخوردهایی در گذشته را می‌بینیم. کهکشان ما، راه شیری، نیز تاریخچه‌ای طولانی در این زمینه دارد. راه شیری در گذشته برهم‌کنش‌های بسیاری با کهکشان‌های کوچک‌تر داشته که امروز نشانه‌های آن را می‌بینیم. اما این پایان این فرآیند در کهکشان ما نیست و حدود دو میلیارد سال بعد راه شیری با نزدیک‌ترین کهکشان به ما، یعنی آندرومدا، برخورد خواهد کرد.

نکته‌ی جذاب دیگر در رابطه با این تصویر تلسکوپ هابل دو کهکشان برخوردی دوردست است که در سمت راست NGC 5256 جای گرفته‌اند. تا کنون هیچ اخترشناسی این دو کهکشان را مورد مطالعه قرار نداده است. شاید رمز و رازهای فراوانی در این زوج کهکشانی دوردست وجود داشته باشد!

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.