M77؛ کهکشان مارپیچی شکوهمند با قلبی فعال

Credit: ESO
1,932
Credit: ESO

M77 ؛ کهکشان مارپیچی شکوهمند با قلبی فعال

این تصویر زیبا را تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) رصدخانهٔ جنوبی اروپا (ESO) از کهکشان مارپیچی M77 گرفته است. جدا از شکوه این کهکشان مارپیچی نکات علمی جذابی نیز M77 را شایان توجه کرده است.

M77 یکی از نزدیک‌ترین کهکشان‌های فعال به راه شیری است. مرکز چنین کهکشان‌هایی بسیار درخشان‌تر از کهکشان‌های معمول است و هستهٔ این کهکشان‌ها می‌تواند به اندازه‌ای پرنور شود که دیگر بخش‌های کهکشان‌ را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

کهکشان‌های فعال جزء درخشان‌ترین اجرام عالم‌اند و در بیشتر طول موج‌ها، و حتی گاهی در تمام طول موج‌ها، تابش می‌کنند. از گاما و پرتو ایکس گرفته تا امواج رادیویی.

M77 به‌طور خاص در طول موج فروسرخ تابش بیشتری دارد و از همین رو در دستهٔ کهکشان‌های سیفرت نوع دوم قرار می‌گیرد. این تابش شدید از مرکز این کهکشان، یعنی قرص برافزایشی پیرامون سیاهچاله‌ٔ ابرپرجرم M77، سرچشمه می‌گیرد. جایی که مواد به سمت سیاهچاله سقوط می‌کنند و دمای‌شان پیش از ورود به سیاهچاله تا حد فوق‌العاده زیادی افزایش می‌یابد که منجر به تابش انرژی بسیار زیادی‌ می‌شود.

علاوه بر M77، سوژه‌های دیگری را نیز می‌توان در تصویر بالا دید. ستارهٔ پرنوری که در نزدیکی این کهکشان دیده می‌شود در واقع ستاره‌ای نزدیک است که در کهکشان خودمان، راه شیری، جای گرفته است. با نگاهی دقیق‌تر می‌توان کهکشان‌های کم‌نور و دوردستی را نیز در تصویر تشخیص داد که به دلیل فاصلهٔ زیادشان نسبت به M77 بسیار کوچک‌تر به نظر می‌رسند.

بخش‌هایی از تصویر که به رنگ صورتی ـ قرمز مشخص‌اند سحابی‌های نشری کهکشان M77 هستند. سحابی‌های نشری زایشگاه‌های ستاره‌ای هستند که بیشترین تابش‌شان در طول موج اچ آلفا است. اخترشناسان برای ثبت این سحابی‌ها در زمان عکاسی از فیلتر اچ آلفا استفاده کرده‌اند.

M77 چهل و هفت میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد و در صورت فلکی قیطس قرار گرفته است. این کهکشان هفتاد و هفتمین جرم فهرست اجرام غیرستاره‌ای مسیه است که شارل مسیه آن را تدوین کرده است. مسیه پس از رصد این کهکشان گمان کرد که M77 یک خوشهٔ ستاره‌ای است، اما با پیشرفت فناوری و ساخت تلسکوپ‌های بهتر، و در کنار آن پیشرفت علم نظری، ماهیت واقعی این کهکشان برای دانشمندان آشکار شد.

قطر M77 چیزی در حدود صد هزار سال نوری است و یکی از بزرگ‌ترین کهکشان‌های فهرست مسیه محسوب می‌شود.

این کهکشان از قدر ۹/۶ می‌درخشد و در آسمان‌های تاریک با تلسکوپ‌های کوچک و دوربین‌های دوچشمی هم می‌توانید آن را رصد کنید. فصل پاییز زمان مناسبی برای رصد این کهکشان است.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.