LHS 1140b: ابرزمینی با ویژگی‌های مناسب برای حیات

طرحی از سیاره‌ی LHS 1140b و ستاره‌ی مادرش. Credit: ESO/spaceengine.org
1,569

LHS 1140b

سیاره ای فراخورشیدی

ماجرای کشف سیارات فراخورشیدی جذاب و قابل توجه تمامی ندارد. هنوز مدت زیادی از اعلام خبر کشف منظومهٔ TRAPPIST-1 نمی‌گذرد که به تازگی رصدخانهٔ جنوبی اروپا (ESO) خبر از کشف سیاره فراخورشیدی جدیدی با نام LHS 1140b داده است که در فاصلهٔ چهل سال نوری از زمین جای گرفته و در کمربند حیات یک ستارهٔ کوتولهٔ سرخ قرار دارد.

طرحی از سیارهٔ LHS 1140b و ستاره‌ی مادرش.
Credit: ESO/spaceengine.org

سیاره‌ای آن‌قدر جذاب که Jason Dittmann، اخترفیزیک‌دان مرکز هاروارد اسمیتسونین، در مورد آن می‌گوید: «این هیجان‌انگیزترین سیارهٔ فراخورشیدی است که در دههٔ گذشته دیده‌ام!»

این سیاره را که LHS 1140b نام دارد می‌توان بهترین مکان برای جست‌وجوی نشانه‌های حیات در خارج از منظومه شمسی دانست.

LHS 1140b اندازه‌ای در حدود ۱/۴ برابر زمین دارد و جرمش حدود هفت برابر زمین است. با توجه به چگالی (نسبت جرم به حجم) زیاد این سیاره می‌توان حدس زد LHS 1140b سیاره‌ای سنگی با یک هسته‌ آهنی متراکم است. اخترشناسان گمان می‌کنند جرم زیاد و در پی آن گرانش قدرتمند این سیاره می‌تواند به حفظ جو در پیرامون آن کمک کند.

کمربند حیات

فاصله LHS 1140b از ستارهٔ مادر تنها یک دهم فاصلهٔ زمین از خورشید است. اما کوچک و سرد بودن ستاره‌ باعث شده که با وجود این فاصلهٔ کم LHS 1140b در کمربند حیات (محدوده‌ای به دور ستاره که آب می‌تواند در آن به صورت مایع وجود داشته باشد) قرار بگیرد. انرژی دریافتی LHS 1140b از ستاره‌ی مادر تنها نصف انرژی دریافتی زمین از خورشید است.

بیشتر کوتوله‌ها‌ی سرخ پرتوهای قدرتمندی از خود تابش می‌کنند که می‌توانند جو سیارات نزدیک به ستاره و شرایط مناسب حیات در آن‌ها را از بین ببرند. اما چیزی که این منظومه را شاخص می‌کند شرایط مساعد ستاره‌ی مرکزی آن است. این کوتوله‌ی سرخ با سرعتی آهسته به دور خود می‌چرخد و پرتوهای پرانرژی کمتری نسبت به دیگر همتایانش تابش می‌کند.

قرارگیری LHS 1140b در کمربند حیات، تابش‌های پرانرژی نسبتا کم ستاره‌ی مادر و جرم و اندازه‌ی مناسب سیاره که می‌تواند به حفظ جو آن در برابر تابش‌های ستاره کمک کند این سیاره را به نمونه‌ای بسیار مناسب برای جست‌وجوی نشانه‌های حیات تبدیل می‌کند. ویژگی‌های این سیاره حتی در برخی موارد از پروکسیما b و TRAPPIST-1 هم امیدوار‌کننده‌تر است. پروکسیما b از مقابل ستاره‌ی مرکزی گذر نمی‌کند و بنابراین نمی‌توان جو آن را به آسانی مطالعه کرد. از آن سو ستاره‌ی مرکزی منظومه‌ی TRAPPIST-1 بسیار کم‌نور است که باعث چالش‌برانگیز شدن اندازه‌گیری جرم سیاره‌های اطرافش می‌شود.

گذر سیاره

LHS 1140b از دید ما هر ۲۵ روز یک بار از مقابل ستارهٔ مادر عبور می‌کند که کاهش نور محسوسی را برای ستاره پدید می‌آورد. اولین آشکارسازی این سیاره نیز با رصد ستاره‌ی مرکزی این منظومه و ثبت کاهش نور آن انجام شد. در سیاراتی با این ویژگی امکان مطالعه‌ی جو نیز فراهم می‌شود و می‌توان با استفاده از روش‌های طیف‌سنجی در زمان گذر سیاره ترکیبات جو آن را تشخیص داد.

طرحی از گذر سیاره از مقابل ستاره.
Credit: M. Weiss/CfA

پروژه MEarth برای اولین بار موفق به آشکارسازی این سیاره شد و پس از آن ابزار HARPS رصدخانه‌ی جنوبی اروپا این کشف را تایید و داده‌های دقیق‌تری جمع‌آوری کرد. در پروژه‌ٔ MEarth از دو آرایه تشکیل‌شده از تلسکوپ‌های ۱۶ اینچ استفاده می‌شود که در شیلی و آمریکا قرار دارند. قطر دهانهٔ این تلسکوپ‌ها در حدود تلسکوپ‌های بزرگ آماتوری است.

گام بعدی در تحقیقات بررسی جو LHS 1140b است تا شاید نشانه‌هایی از حیات در آن آشکار شود. در رصدهای بعدی با تلسکوپ فضایی هابل میزان تابش‌های ستاره‌ی این منظومه مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در آیندهٔ نزدیک و با آغاز به کار نسل جدیدی از تلسکوپ‌ها، مانند جیمز وب و تلسکوپ فوق‌العاده بزرگ اروپا (EELT)، انجام رصدهای دقیق از جو این سیارهٔ هیجان‌انگیز ممکن خواهد شد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.