کشف جو پیرامون یک سیاره‌ زمین‌مانند

طرحی گرافیکی از GJ 1132b و ستاره‌ی میزبان‌اش. Credit: MPIA
1,401

منظومهٔ فراخورشیدی

سیارۀ زمین‌مانند GJ 1132b

اخترشناسان برای اولین بار موفق شدند جو یک سیارهٔ فراخورشیدی زمین‌مانند* را آشکار کنند. این سیاره که Gliese 1132b یا GJ 1132b نام دارد در فاصله‌ی ۳۹ سال نوری زمین جای گرفته که در مقیاس‌های نجومی نزدیک شمرده می‌شود.

طرحی گرافیکی از GJ 1132b و ستاره‌ی میزبان‌اش.
Credit: MPIA

البته GJ 1132b بیشتر از زمین شبیه به خواهر زمین،‌ یعنی سیارهٔ زهره، است. سیاره‌ای سنگی و داغ که اکنون و با کشف جو پیرامون آن شباهتش با زهره بیشتر نیز شد.

مواد تشکیل‌دهنده‌ی جو این سیاره با جو زهره یکسان نیست. جو GJ 1132b سرشار از بخار آب و متان است در حالی که جو زهره بیشتر ار کربن دی‌اکسید تشکیل شده است.

GJ 1132b را به دلیل دمای سطحی بسیار زیاد نمی‌توان سیاره‌ای با شرایط مناسب برای میزبانی از حیات به حساب آورد.

این سیاره به دور یک ستارهٔ کوتوله (نوعی از ستاره‌ها با فراوانی زیاد در کهکشان راه شیری) می‌گردد. این ستاره‌های کم‌جرم میدان مغناطیسی قوی‌ای دارند و تابش‌های شدیدی در طول موج‌های ایکس و فرابنفش ساطع می‌کنند. چنین تابش‌های پرانرژی‌ای می‌توانند مولکول‌های جو سیارات پیرامون ستاره را نابود و جو را تبخیر کنند.

اما کشف جو پیرامون GJ 1132b به این معناست که سیاراتی که به دور ستاره‌های کوتوله می‌گردند هم می‌توانند جو خود را برای میلیاردها سال حفظ کنند.

پیش از این اخترشناسان تنها توانسته بودند جو را به دور سیارات گازی غول‌پیکر کشف کنند. اکنون و با کشف جو به دور این سیارهٔ زمین‌مانند گام مهمی در راستای آشکارسازی حیات در سیارات دیگر برداشته شده است. چرا که جو نقش مهمی در شرایط زیست‌پذیری سیارات دارد.

چگونگی کشف جو این سیاره

GJ 1132b از راستای دید ما درست از مقابل ستارهٔ میزبان عبور می‌کند و با هر بار عبور این سیاره می‌توان کاهش نور محسوسی را در نور ستاره ثبت کرد.

اخترشناسان با استفاده از یکی از تلسکوپ‌های رصدخانه‌ی جنوبی اروپا (ESO) این سیستم را در هفت طول موج مختلف زیر نظر گرفتند. ماجرا زمانی جذاب شد که کاهش نور ستاره بر اثر گذر سیاره در یکی از طول موج‌ها بیش از بقیه بود. انگار که سیاره در این طول موج کمی بزرگ‌تر به نظر می‌رسید.

این‌گونه بود که اخترشناسان به این نتیجه رسیدند که جوی پیرامون سیاره‌ی GJ 1132b را فراگرفته که در این طول موج خاص خود را نشان می‌‌دهد.

اکنون اخترشناسان منتظر نتایج رصدهای تلسکوپ فضایی هابل و تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) از این سامانه‌ی ستاره‌ای‌اند تا رمز‌ورازهای بیشتری از این سیاره برای‌مان آشکار شود.

ـــــ

* کلمهٔ زمین‌مانند به معنی شرایط کاملا مشابه سیاره‌ی فراخورشیدی با زمین نیست و منظور از این کلمه جرم و اندازه‌ی تقریبا یکسان سیاره با زمین و سنگی بودن آن است.

منبع: Wired

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.