روایت داستان ویجرها، چهل سال پس از پرتاب

NASA/JPL
996

روایت داستان ویجرها، چهل سال پس از پرتاب

چهل سال پیش، زمانی که فضاپیماهای دوقلو ویجر سفر خود را آغاز کردند، هیچ‌کس گمان نمی‌کرد که امروز و پس از گذشت چهار دهه فرستاده‌های‌مان مرزهای منظومهٔ شمسی را پشت سر بگذارند و کماکان داده‌های ارزشمندی را به زمین ارسال کنند. اما این اتفاق افتاد و اکنون ویجرها پرچمدار فرستاده‌های بشر در کاوش فضای میان‌ستاره‌ای‌اند.

طرحی از فضاپیمای ویجر.
Credit: NASA/JPL

مسیر چهل ساله؛ از پرتاب تا خروج از منظومهٔ شمسی

ویجر ۲ در ۲۰ اوت (۲۹ مرداد) و ویجر ۱ در ۵ سپتامبر (۱۴ شهریور) سال ۱۹۷۷ میلادی (۱۳۵۶ شمسی) به فضا پرتاب شدند. هدف اصلی از ساخت این دو فضاپیما بررسی سیارات بیرونی منظومهٔ شمسی بود. آن‌ها هر چهار غول گازی منظومهٔ شمسی، یعنی مشتری، ‌زحل، اورانوس و نپتون را ملاقات کردند و اطلاعات ارزشمندی را از این دنیاهای دوردست برای‌مان به ارمغان آوردند.

صحنهٔ پرتاب ویجر ۲.
Credit: NASA/JPL-Caltech

در ابتدا قرار بود ویجرها تنها دو سیارهٔ مشتری و زحل را بررسی و برای پنج سال فعالیت کنند. اما پس از دستاوردها و موفقیت‌های شگفت‌انگیز آن‌ها بود که ماموریت این دو فضاپیما چند بار تمدید و بررسی اورانوس و نپتون هم به برنامهٔ فضاپیمای ویجر ۲ اضافه شد. ماموریتی با برنامهٔ اولیهٔ پنج ساله که اکنون پس از چهل سال کماکان ادامه دارد.

ماموریت ویجر و ملاقات با چهار سیارهٔ بیرونی منظومهٔ شمسی بدون هم‌راستایی این سیارات در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی ممکن نمی‌شد. وضعیت مداری سیارات بیرونی منظومهٔ شمسی در آن زمان این امکان را فراهم کرد تا ویجرها با کمترین میزان سوخت و حداقل زمان ممکن به دیدار سیارات گازی منظومهٔ شمسی بروند. اتفاقی که تقریبا در هر ۱۷۵ سال یک بار رخ می‌دهد.

پیش از پرتاب ویجرها به نظر می‌رسید برنامه‌ریزی برای ملاقات با چهار سیاره دور از دسترس است و ممکن است هزینه‌های ساخت فضاپیما را تا حد زیادی افزایش دهد. بنابراین در برنامهٔ اولیه تنها گذر از نزدیکی سیارات مشتری و زحل گنجانده شد اما مسیر ویجر ۲ به گونه‌ای انتخاب شد تا در صورت مناسب بودن شرایط امکان ادامهٔ مسیر به سمت اورانوس و نپتون وجود داشته باشد. اتفاقی که افتاد و ویجر ۲ تا به امروز هم تنها فضاپیمایی است که این دو سیارهٔ دوردست را ملاقات کرده است.

نپتون از دید ویجر ۲. هنوز هیچ فضاپیمایی پس ازویجر به ملاقات اورانوس و نپتون نرفته است.
Credits: NASA/JPL-Caltech

ویجر ۱ در سال ۲۰۱۲ از مرزهای منظومهٔ شمسی گذر کرد و به عنوان اولین فرستادهٔ بشر پا به فضای میان‌ستاره‌ای گذاشت. ویجر ۱ اکنون در فاصلهٔ ۲۱ میلیارد کیلومتری، یا به عبارتی در فاصلهٔ ۱۹ ساعت نوری از ما، قرار دارد. وقتی این فاصله را که طی ۴۰ سال پیموده شده با فاصلهٔ نزدیک‌ترین ستاره به زمین، که در فاصلهٔ ۴/۳ سال نوری از ما جای گرفته، مقایسه می‌کنیم داستان ویجرها ابعاد تازه‌ای پیدا می‌کند و مفهوم خیلی دور، خیلی نزدیک را به یاد می‌آورد.

نقطهٔ آبی کم‌رنگ. آخرین نگاه فضاپیمای ویجر به سیارهٔ زمین.
Credits: NASA/JPL-Caltech

نامه‌ای در بطری، رهاشده در اقیانوس

در هر کدام از فضاپیماهای ویجر، یک لوح طلایی وجود دارد که در آن تصاویر، صداها و پیام‌هایی از زمین و مردمانش گنجانده شده است. اطلاعاتی که می‌توانند معرف بشر و سیارهٔ زمین به موجودات بیگانه‌ای باشند که شاید ویجر روزی به دست آن‌ها برسد. در این لوح سلام و درود مردم زمین به موجودات فرازمینی به ۵۵ زبان مختلف قرار داده شده است. لوح طلایی ویجر همچون نامه‌ای است در یک بطری که در یک اقیانوس بی‌کران رها شده تا شاید زمانی به دست کسی برسد. دور از ذهن نیست که در آن زمان دور این لوح‌های طلایی تنها بازمانده‌های بشر باشند.

لوح طلایی ویجر.

داستان ویجرها به این زودی‌ها پایان نخواهد یافت و این دو فضاپیما حتی پس از قطع ارتباط با زمین و اتمام انرژی کماکان به سفر خود در کهکشان ادامه خواهند داد تا این که چهل هزار سال بعد به مقصد بعدی خود برسند.

ماجراجویی ما در منظومهٔ شمسی اکنون پا به قلمرو میان‌ستاره‌ای گذاشته و مرزهای دانش را کماکان به پیش می‌برد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.