مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

کمیاب و پرارزش (هوبره)

2,774

در دشت‌ها و نواحی بیابانی مرکز تا شرق ایران که پوشش گیاهی پراکنده دارند (نظیر پارک ملی توران، منطقه حفاظت شده بهرام گور، پارک ملی قطرویه و پناهگاه حیات‌وحش موته) پرنده ای زندگی می کند که دیدنش بسیار مشکل و رفتارهایش بسیار غریب اند. “هوبره” پرنده‌ای‌ ‎زیبا، باشکوه، بیابانگرد و خجالتی است و بسیار خوب با زندگی کویری خود را وفق داده است. این پرنده در ایران هم به صورت بومی و مهاجر دیده می‌شود.

مشخصات ظاهری هوبره

‎از لحاظ ترکیب و شکل ظاهری تا حدودی به بوقلمون شباهت دارد. طول‌ بدنش‌ از ‌منقار تا انتهای‏‎‎ دم‌، حداکثر به‌ ۶۵ سانتی‌متر میرسد. نر و ماده‌‏‎ شبیه‌ هم‌ هستند ولی نرها حدود ۱۰ درصد از ماده‌ها بزرگتر‏‎ند. وقتی احساس خطر می‌کند، ترجیح می دهد روی زمین راه برود یا بدود و در انتها با پروازی سنگین محل را ترک کند. بر روی زمین لانه می‌سازد اما چون رنگ موادی که لانه‌ خود را با آن می‌سازند و رنگ تخم‌های آنها، بسیار شبیه خاک مناطق بیابانی است، به همین سبب تشخیص لانهٔ آنها آسان نیست.

هوبره. عکس از “عباس حاتمیان” محیط‌بان منطقه شکار ممنوع قره تپه خاتم یزد

تولید مثل

پرنده ای تک همسر است و بسیار متعهد به زندگی زناشویی. در فصل جفت گیری نرها مبارزاتی را به منظور انجام خواستگاری و جلب توجه جنس ماده انجام می دهند و نمایشهایی از پرهای خود به راه می اندازند . بدین صورت که هوبره نر با متانت بالها را بلند می کند، کاکل های اطراف گردن را پف می کند و دم را به صورت چتری پائین می آورد و سر و گردن همزمان به سمت عقب برگشته، بال‌ها حالت تهدید آمیزی به خود گرفته که حالت تحسین برانگیزی به پرنده می‌دهند. همچنین سینه به میزان چشم گیری متورم می شود و بعد به طور ناگهانی جست می زند و ناگهان بر می گردد که این عمل به رقص جفت گیری یا نمایش مرسوم است.

سپس ابتدا پرنده نر در اطراف پرنده ماده شروع به راه رفتن می کند و شاهپرهای دمی خود را به صورت نیم دایره در آورده سر را به سمت عقب برده تا روی شانه استراحت کند و بالها را به صورت آویزان نگه می دارد و پرهای سینه و گردن به طور پیوسته و مداوم بر افراشته است که در نهایت سر را می پوشاند و این حالت سبب جلب توجه پرنده ماده می شود.

گاهی تا ۳۱ نمایش دویدن در یک دوره که حدود ۷۰ دقیقه به طول انجامیده گزارش شده است.

هوبره در پناهگاه حیات‌وحش عباس آباد. عکس از مهدی جلال پور

تغذیه و زیستگاه

این پرنده هنگام راه رفتن در بیابان، از دانه‌ها، جوانه‌ها، حشرات، کرم‌ها، حلزون‌ها و خزندگان کوچک مثل مارمولک ها و انواع حشرات مثل سوسک و غیره که در کویرها یافت می‌شوند تغذیه میکند و به بهترین وجهی با زندگی در محیط بیابان سازگار است. به خوردن  گیاه” شور” که علف خودروی وحشی مخصوص این مناطق است بسیار علاقه دارد. ندرتا آب می‌نوشد و بیشتر آب بدنش را از غذایی که می‌خورد بدست می‌آورد.

بمب افکن دنیای طبیعی

در پرواز، وقتی بالابان (نوعی شاهین) از پشت نزدیک می شود تا شکارش کند ناگهان هوبره به سمت بالا تغییر ارتفاع داده و از مقعد خود مدفوع خمیر مانند رقیق و چسبناکی را به سمت بالابان پرتاب می کند که باعث چسبیدن بالهای بالابان شده و بلافاصله سقوط می کند!!! این جدال دوپرنده در هوا باعث شده تا در کشورهای عربی برای شکار هوبره، پرندگان شکاری را تربیت ‌کنند. به همین دلیل، تعداد هوبره‌ها در این کشورها کاهش چشمگیری یافته و بازار پرسودی برای قاچاق این پرنده به این کشورها ایجاد شده است.

هوبره در حال پرواز در پارک ملی دریایی نایبند. عکس از مصطفی موذنی

حفاظت

این پرنده در زمان نه چندان دور در بیش از ۲۰ کشور دنیا زندگی می کرده اما به دلیل شکار بی رویه و تخریب زیستگاه هایش به شدت کمیاب شده است به طوری که در لیست قرمز اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) به عنوان گونه در حال انقراض قرار گرفته و در ایران نیز از طرف سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان گونه حمایت شده اعلام گردیده است.

 

 

هوبره در یکی از زیستگاه‌های استان یزد. فیلم از محیط‌بان احمد بحری

در صورت علاقه بیشتر به پرندگان و پرنده‌نگری می‌توانید از اینجا، جذابیت‌های رنگارنگ دنیای پرندگان را تماشا کنید.

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.