مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

یافته‌های جدید مریخ‌نورد کنجکاوی

کشف مواد آلی در سنگ‌های مریخ در کنار تغییرات فصلی متان در جو این سیاره خبرساز شد

96

مریخ‌نورد کنجکاوی (Curiosity) ناسا به تازگی شواهد جدیدی از مولکول‌های آلی در دل سنگ‌های مریخ یافته است. داده‌های این مریخ‌نورد ارزشمند همچنین حاکی از تغییرات فصلی مقدار متان در جو سیاره‌ی سرخ منظومه‌ی است. نشانه‌هایی که احتمال میزبانی مریخ از حیات در گذشته را افزایش می‌دهد و همچنین به جست‌وجوی حیات در شرایط کنونی این سیاره نیز کمک می‌کند. هرچند که هنوز نمی‌توان با قطعیت از مرتبط بودن این شواهد با وجود حیات در مریخ سخن گفت اما این داده‌ها نشانه‌ی خوبی مبنی بر درستی مسیر و پیشبرد ماموریت‌های آینده برای کاوش مریخ است.

سلفی مریخ‌نورد کنجکاوی. Credits: NASA/JPL-Caltech/MSSS

مواد آلی که کنجکاوی موفق به کشف آن‌ها شده در رسوبات سنگی سه‌میلیارد ساله‌ی نزدیک به سطح مریخ یافت شده‌اند. مولکول‌های آلی از هیدروژن و کربن تشکیل شده‌اند و برخی از آن‌ها شامل اکسیژن، نیتروژن و دیگر عناصر نیز هستند. این مولکول‌ها معمولا با حیات مرتبط‌اند اما می‌توانند با برخی فرآیند‌های غیرزیستی نیز تشکیل شوند. بنابراین نمی‌توان آن‌ها را نشانه‌ای قطعی از حیات دانست.

کنجکاوی برای بررسی سنگ‌های حفاری‌شده از ابزار SAM استفاده کرده است. این ابزار با ایجاد حرارت پانصد درجه‌ی سانتی‌گرادی مولکول‌های آلی آزاد‌شده از سنگ‌های پودرشده را بررسی می‌کند.

هرچند که در حال حاضر سطح مریخ شرایط مناسبی برای حیات ندارد اما شواهد مشخصی بیان‌گر این نکته‌اند که در گذشته‌های دور امکان وجود آب مایع در سطح این سیاره وجود داشته است. علاوه بر این داده‌های کنجکاوی نشان می‌دهند که میلیاردها سال پیش دریاچه‌ای که در دهانه‌ی گیل کنونی قرار داشته تمام پیش‌نیازهای لازم برای حیات، یعنی آب، مواد شیمیایی لازم و منبع انرژی، را در خود داشته است.

در ماموریت‌های آینده که با حفاری‌های عمیق‌تری در سطح مریخ همراه خواهند بود امکان بررسی داستان مولکول‌های آلی در مریخ بیش از امروز فراهم خواهد شد.

در جو مریخ چه می‌گذرد؟

همان‌طور که اشاره شد داده‌های جدید کنجکاوی نشان‌دهنده‌ی تغییرات فصلی در مقدار متان در جو مریخ است. این داده‌ها در طول سه سال مریخی (تقریبا شش سال زمینی) جمع‌آوری شده‌اند.

برخی فرآیندهای شیمیایی می‌توانند این پدیده را توضیح دهند اما از آن سو احتمال شکل‌گیری این تغییرات بر اثر فرآیندهای زیستی را نمی‌توان نادیده گرفت.

پیش از این نیز متان در جو مریخ مشاهده شده بود. اما آن‌چه که در تحلیل داده‌های جدید به آن دست یافته‌آیم افزایش مقدار متان در فصل تابستان و کاهش آن در زمستان است. این اولین بار است که چنین فرآیند تکرارشونده‌ای در مقدار متان در جو مریخ مشاهده می‌شود.

با ارسال ماموریت‌های پیش رو (مانند مریخ‌نورد مارس ۲۰۲۰ ناسا و مریخ‌نورد اگزومارس سازمان فضایی اروپا) باید منتظر خبرهای جذاب دیگری نیز باشیم.

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.