مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

معادله‌ی دریک؛ روشی برای محاسبه‌ی تعداد تمدن‌های هوشمند

ESO/L. Calçada
268

این که آیا ما تنها موجودات هوشمند در کیهان هستیم یا نه سوالی دیرینه است. حتی سال‌ها پیش از کشف اولین سیاره‌ی فراخورشیدی این سوال ذهن بسیاری از اندیشمندان را به خود مشغول کرده بود.

فرانک دریک برای پاسخ به این سوال در سال ۱۹۶۱ معادله‌ای را نوشت که می‌توان بر اساس آن تعداد تمدن‌هایی را که می‌توانند با ما ارتباط برقرار کنند تخمین زد. معادله‌ی دریک چند متغیر دارد و به این ترتیب نوشته می‌شود:

N= R.fp.ne.fl.fi.fc.L

N: تعداد تمدن‌های هوشمند در راه شیری است که می‌توان تابش‌های الکترومغناطیس آن‌ها را ثبت کرد.

R: نرخ تشکیل ستاره‌هایی است که امکان رشد و تحول حیات هوشمند در آن‌ها وجود دارد.

fp: درصد ستاره‌هایی با شرایط بالاست است که سامانه‌های سیاره‌ای پیرامون آن‌ها وجود دارد.

ne: تعداد سیارات در هر منظومه‌ی ستاره‌ای که شرایط آن‌ها برای حیات مناسب است.

fl: درصد سیاراتی است که حیات در آن‌ها به وجود آمده است.

fi: درصد سیاراتی است که می‌توانند میزبان حیات هوشمند باشند.

fc: درصد تمدن‌هایی است که فناوری آن‌ها به حدی رشد پیدا کرده است تا بتوانند به طریقی نشانه‌های وجود خود را در فضا منتشر کنند.

L: مدت زمانی است که چنین تمدن‌هایی سیگنال‌هایی مبنی بر وجود خود را در فضا منتشر می‌کنند.

چالش اصلی برای رسیدن به تخمینی دقیق بر اساس معادله‌ی دریک این است که هنوز اخترشناسان به‌طور دقیق متغیرهای این معادله را نمی‌دانند.

در سال‌های اخیر و با کشف سیارات فراخورشیدی جذابی مانند پروکسیما b و تراپیست ۱ توجه عمومی به امکان شکل‌گیری حیات در سیارات فراخورشیدی افزایش یافته است. به مرور و با کشف سیارات فراخورشیدی بیشتر متغیرهای معادله‌ی دریک نیز با دقت بیشتری مشخص می‌شوند.

طرحی گرافیکی از یک منظومه‌‌ی فراخورشیدی. Credit:
ESO/L. Calçada

در حال حاضر بیش از ۳۷۰۰ سیاره‌ی فراخورشیدی کشف شده‌اند که بسیاری از آن‌ها سوژه‌هایی جذاب برای رصدهای تکمیلی و دقیق‌تر هستند. تمام این سیارات تنها در کمتر از ۲۵ سال کشف شده‌اند. اولین سیاره‌ی فراخورشیدی در سال ۱۹۹۵ به دور ستاره‌ی ۵۱ فرس اعظم کشف شد تا آغازی باشد برای دورانی جدید در اخترشناسی.

آشکارسازی سیارات فراخورشیدی با روش‌های مختلفی انجام می‌شود که در این مقاله می‌توانید با آن‌ها آشنا شوید.

تنوع زیادی در بین سیارات پرشماری که تا کنون کشف شده‌اند وجود دارد. از سیاراتی که اندازه‌شان چندین برابر سیاره‌ی مشتری، بزرگ‌ترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی، است تا ابرزمین‌ها و سیارات سنگی زمین‌مانند.

علاوه بر جرم و اندازه‌ی سیاره، فاصله‌ی سیاره از ستاره‌ی مادر نیز ویژگی مهم دیگری است که به‌طور مستقیم بر امکان شکل‌گیری حیات در سیاره تاثیرگذار است. کشف سیارات در منطقه‌ای پیرامون ستاره‌ها که به کمربند حیات معروف است جذابیت کشف را دوچندان می‌کند. چرا که امکان وجود آب مایع در سیاراتی که در کمربند حیات ستاره‌ی مادر قرار دارند وجود دارد.

فعلا ۵۳ سیاره در لیست سیارات زیست‌پذیر قرار دارند که سیزده تا از آن‌ها شرایط بهتری برای میزبانی از حیات دارند. این آمار بدون شک افزایش خواهد یافت و با شروع ماموریت‌های بعدی برای کشف سیارات فراخورشیدی، مانند ماموریت TESS، باید منتظر کشف سیارات بیشتری باشیم.

طرحی گرافیکی از ماهواره‌ی TESS.
Credits: NASA

گام بعدی بررسی دقیق جو و ترکیبات سازنده‌ی سیارات فراخورشیدی است که با آغاز به کار تلسکوپ جیمز وب با سرعت و دقت بیشتری انجام خواهد شد.

و در نهایت تمام این اطلاعات ممکن است روزی به کشف حیات در جایی غیر از زمین منجر شود که بدون شک یکی از مهم‌ترین اخبار تاریخ بشریت خواهد بود.

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.