سه مقصد جذاب پیش روی مریخ‌نورد جدید ناسا

619

کاوش مریخ

سیارهٔ مریخ از گذشته‌‌های دور سوژه‌ای برای کنجکاوی‌های بشر بوده است. در دوران نوین و پس از آغاز عصر فضا نیز این نکته را می‌‌توان به‌ وضوح دید. ماموریت‌های بسیاری به سمت سیاره‌ی سرخ ارسال شده‌اند که برخی شکست خوردند و برخی دیگر حتی بیش از آن‌چه انتظار می‌رفت موفقیت‌آمیز بودند. اما هنوز انگیزه و عطش بشر برای کسب اطلاعات بیشتر راجع به مریخ فروکش نکرده است. مارس ۲۰۲۰ (Mars 2020) ماجراجویی بعدی ناسا در سیاره‌ی سرخ خواهد بود.

طرحی گرافیکی از مارس ۲۰۲۰، مریخ‌نورد بعدی ناسا.
Image Credit: NASA/JPL-Caltech

چند روز پیش و درجریان کارگاهی کارشناسان سه نقطه‌ی مریخ را به عنوان گزینه‌های اصلی برای مکان فرود این مریخ‌نورد انتخاب کردند.

نگاهی اجمالی به مارس ۲۰۲۰

مارس ۲۰۲۰ بخشی از برنامه‌ی کاوش مریخ ناسا است که قرار است در سال ۲۰۲۰ به سمت سیاره‌ی سرخ ارسال شود. برنامه‌ی کاوش مریخ پروژه‌ای باسابقه است که هدف آن کاوش روباتیک مریخ است.

این مریخ‌نورد قرار است گام رو به جلوی بعدی ما باشد برای یافتن نشانه‌های حیات در گذشته‌ی مریخ. در واقع این مریخ‌نورد پا را از جست‌وجوی نشانه‌های محیط زیست‌پذیرِ مریخ در گذشته فراتر خواهد برد و تلاش خواهد کرد تا ردپای حیات میکروبی را در مریخ آشکار کند.

مارس ۲۰۲۰ با نگاهی آینده‌نگرانه و رو به جلو پیش می‌رود. قرار است نمونه‌‌های جمع‌آوری‌شده در طی حفاری‌های این مریخ‌نورد گردآوری شود تا شاید در ماموریت‌های دوطرفه در آینده، برای مطالعات بیشتر به زمین فرستاده شوند. بدون شک با این کار و با استفاده از امکانات آزمایشگاه‌های زمینی، که امکان ارسال بسیاری از آن‌ها به مریخ فراهم نیست،‌ رازهای ناگفته‌ای از مریخ برملا خواهد شد.

این ماموریت همچنین فرصت مناسبی است برای دانش‌اندوزی و توسعه‌ی فناوری‌هایی که درسفر انسان به مریخ به آن‌ها نیاز خواهیم داشت. مارس ‌۲۰۲۰ در این زمینه‌ گام‌های مهمی برخواهد داشت. از میان آن‌ها می توان به آزمایش فرآیندی برای تولید اکسیژن از جو مریخ، شناسایی دیگر منابع سیاره از جمله آب، بهبود روش‌ فرود و در نهایت توصیف بهتر شرایط محیطی مریخ، مانند آب‌وهوا و غبار که می توانند روی زندگی و کار فضانوردان آینده تاثیرگذار باشند،‌ اشاره کرد.

علاوه بر جست‌وجو برای یافتن نشانه‌های حیات در گذشته‌ی مریخ و مقدمه‌چینی برای حضور انسان در این سیاره، مطالعه‌ی اقلیم و ویژگی‌های زمین‌شناختی (یا بهتر بگوییم مریخ‌شناختی!) سیاره‌ی سرخ نیز از اهداف اصلی مارس ۲۰۲۰ است.

برای صرفه‌جویی در هزینه و کاهش ضریب خطا مریخ‌نورد جدید ناسا بر پایه‌ی تجربه‌های موفق پیشین، از جمله مریخ‌نورد کنجکاوی و سیستم فرود آن، طراحی شده است.

گزینه‌های پیشنهادی برای مکان فرود

در سومین گارگاه مکان فرود مارس ۲۰۲۰ که از ۲۰ تا ۲۲ بهمن برگزار شد دانشمندان سه گزینه‌ی پیشنهادی ارائه دادند تا در نهایت از میان آن‌ها مکان فرود این مریخ‌نورد انتخاب شود.

گزینه‌ی اول ارتفاعات کلمبیا (Columbia Hills) و دهانه‌ی Gusev است. پیشتر مریخ‌نورد روح (Spirit) کاوش‌هایی را در این منطقه انجام داده است.

تصویری از دهانه‌ی Gusev که مریخ‌نورد روح آن را ثبت کرده است.
Image Credit: NASA/JPL-Caltech/Cornell

در گذشته‌های دورِ مریخ جریان‌هایی از آب در سنگ‌های ارتفاعات کلمبیا وجود داشته است. کشف نشانه‌هایی از این چشمه‌های باستانی از دستاوردهای مهم مریخ‌نورد روح بود. پس از پایان ماموریت روح در سال ۲۰۱۰ و در مطالعاتی که روی داده‌‌های پیشین این ماموریت صورت گرفت نشانه‌هایی از وجود یک دریاچه‌ی کم‌عمق در دهانه‌ی Gusev، در دوران گذشته‌ی مریخ، آشکار شد. این موارد دهانه‌ی Gusev را به سوژه‌ی مطالعاتی ارزشمندی تبدیل می‌کند.

دهانهٔ Jezero گزینهٔ بعدی است. نکتهٔ جذاب راجع به این دهانه پر شدن آن از آب و سپس خشک شدن دوبارهٔ آن است. این اتفاق در گذشته حداقل دو بار در این دهانه رخ داده است.

تصویری با رنگ‌آمیزی کاذب از دهانه‌ی Jezero که با روش طیف‌سنجی به بررسی مواد شیمیایی این منطقه و تغییرات صورت‌گرفته بر آن‌ها در اثر حضور آب پرداخته است.
Image Credit: NASA/JPL-Caltech/MSSS/JHU-APL

بیش از ۳/۵ میلیارد سال پیش رودهایی از دیواره‌های این دهانه جاری شده‌اند و دریاچه‌ای را در آن تشکیل داده‌اند. اکنون دانشمندان نشانه‌هایی یافته‌اند که بیان می‌کند آب برخی مواد معدنی نواحی اطراف را به این دهانه منتقل کرده است. با این تفاسیر می‌توان تصور کرد که امکان شکل‌گیری حیات میکربی در دهانه‌ی Jezero، در زمانی که مرطوب بوده، وجود داشته است. اگر چنین باشد، ممکن است بتوانیم نشانه‌هایی از این حیات میکروبی را در رسوبات بستر این دریاچه‌ی باستانی پیدا کنیم.

گزینه‌ی آخری که پیش روی ناسا است پوسته‌ی آتشفشانی بزرگی است که Syrtis Major یا شن‌زار بزرگ نام دارد. احتمال می‌رود در گذشته منابع گرمایی زیرسطحی مریخ باعث ذوب شدن یخ‌های سطحی و روان شدن چشمه‌های آب گرم در این منطقه شده باشند. به این ترتیب می‌توان احتمال داد در گذشته نوعی از حیات میکروبی در آب مایع موجود در این ناحیه که با مواد معدنی در تماس بوده، شکل گرفته باشد.

منطقه‌ی Syrtis Major.
Image Credit: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona

البته هنوز ممکن است مکان فرود مارس ۲۰۲۰ با توجه به ملاحظات علمی و مهندسی تغییر کند. اما در هر صورت هر گزینه‌ی پیشنهادی باید از معیارهایی که برای این کار در نظر گرفته شده برخوردار باشد و بتوان در آن به تمام اهداف ماموریت که پیشتر ذکر شد رسید. بررسی شرایط محیطی محل فرود در گذشته‌ اهمیت زیادی دارد. باید دید آیا مکان مورد نظر در گذشته شرایط میزبانی از حیات را داشته است. سوال مهم بعدی تنوع خاک و سنگ‌های منطقه است. باید مطمئن شد در صورت وجود حیات در گذشته‌ی مریخ، سنگ‌های منطقه‌ی فرود امکان حفظ نشانه‌های به جا مانده از حیات را در این زمان طولانی داشته‌اند. و نکته‌ی مهم دیگر شرایط کنونی منطقه و بررسی امکان فرود و حرکت آزادانه‌ی مریخ‌نورد در آن است.

در هر صورت ماموریت هیجان‌انگیز دیگری پیش روی علاقه‌مندان به علم است. باید صبر کرد و دید چه شگفتی‌هایی در مریخ در انتظار ماست.

منبع: NASA

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.