مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

وداع با فضاپیمای روزتا

بازی سایه و نور در دنباله‌دار. Copyright: ESA/Rosetta/MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/SSO/INTA/UPM/DASP/IDA
172

وداع با فضاپیمای روزتا

فضاپیمای روزتا پس از ۱۲ سال سفر در فضا و کاوش دنباله‌دار ۶۷P/Churyumov-Gerasimenko، با برخوردی کنترل‌ شده‌ و برنامه‌ریزی‌ شده به این دنباله‌دار در نهم مهر، به ماموریت خود پایان داد.

یکی از آخرین تصاویر ارسالی از فضاپیمای روزتا که در نهم مهر و از ارتفاع ۱۶ کیلومتری سطح دنباله‌دار به ثبت رسیده است. Credits: ESA/Rosetta/MPS/UPD/LAM/IAA/SSO/INTA/UPM/DASP/IDA
یکی از آخرین تصاویر ارسالی از فضاپیمای روزتا که در نهم مهر و از ارتفاع ۱۶ کیلومتری سطح دنباله‌دار به ثبت رسیده است.
Credits: ESA/Rosetta/MPS/UPD/LAM/IAA/SSO/INTA/UPM/DASP/IDA

سقوط برنامه‌ریزی شده‌ی روزتا به سمت دنباله‌دار این فرصت را به دانشمندان داد تا گاز و غبار این دنباله‌دار را از فاصله‌ای بسیار نزدیک به سطح مطالعه کنند و بتوانند تصاویری با توان تفکیک بسیار بالا از آن به ثبت برسانند.

روزتا آخرین تصویر خود را زمانی گرفت که تنها ۲۰ متر با سطح دنباله‌دار فاصله داشت. جزئیاتی به کوچکی تنها ۵ میلی‌متر در این تصویر تفکیک شده‌اند.

آخرین تصویر ارسالی از فضاپیمای روزتا، لحظاتی قبل از برخورد آن با دنباله‌دار. جزئیاتی به کوچکی ۵ میلی‌متر در این تصویر تفکیک شده‌اند. Credits: ESA/Rosetta/MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/SSO/INTA/UPM/DASP/IDA
آخرین تصویر ارسالی از فضاپیمای روزتا، لحظاتی قبل از برخورد آن با دنباله‌دار. جزئیاتی به کوچکی ۵ میلی‌متر در این تصویر تفکیک شده‌اند.
Credits: ESA/Rosetta/MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/SSO/INTA/UPM/DASP/IDA

سازمان فضایی اروپا (ESA) فضاپیمای روزتا را در سال ۲۰۰۴ به فضا پرتاب کرد. پس از ۱۰ سال سفر روزتا سرانجام در تابستان سال ۲۰۱۴ به مقصد رسید و مطالعات خود را آغاز کرد. چند ماه پس از قرارگیری روزتا در مدار، این فضاپیما سطح‌نشین کوچکی را به قصد فرود بر سطح دنباله‌دار ۶۷P/Churyumov-Gerasimenko به سمت آن روانه کرد. سطح‌نشین فیله نتوانست با موفقیت کامل بر سطح دنباله‌دار فرود بیاید و پس از فرود اولیه چند بار از سطح دنباله‌دار جدا شد و به سمت بالا جهش کرد ولی در نهایت توانست داده‌های ارزشمندی را به زمین مخابره کند. این‌گونه فیله به اولین کاوشگری تبدیل شد که روی سطح یک دنباله‌دار فرود آمده است.

تصمیم برای پایان دادن به این ماموریت به این دلیل گرفته شد که روزتا و دنباله‌دار در حال دور شدن از خورشید و رفتن به جایی دورتر از مدار مشتری بودند و با فاصله گرفتن از خورشید تامین انرژی فضاپیما با مشکل مواجه می‌شد. همچنین ویژگی‌های مداری زمین و دنباله‌دار شرایطی را به وجود می‌آورد که خورشید به مدت یک ماه در نزدیکی خط دید بین زمین و روزتا قرار می‌گرفت و این به معنی سخت شدن ایجاد ارتباط بین فضاپیما و زمین بود.

روزتا مجموعه‌ای از اولین‌ها را رقم زد. این فضاپیما اولین دست‌ساختهٔ بشر بود که در مداری به دور یک دنباله‌دار قرار می‌گرفت و فیله اولین سطح‌نشینی بود که توانست روی یک دنباله‌دار فرود بیاید. نماهای بسیار نزدیک از هستهٔ دنباله‌دار نیز بارها باعث شگفتی مردم و دانشمندان شد.

بازی سایه و نور در دنباله‌دار. Copyright: ESA/Rosetta/MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/SSO/INTA/UPM/DASP/IDA
بازی سایه و نور در دنباله‌دار.
Copyright: ESA/Rosetta/MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/SSO/INTA/UPM/DASP/IDA

روزتا در زمان انجام ماموریتش کشف‌های شگفت‌انگیز زیادی را رقم زد. اولین مورد عجیب و جالب توجه شکل عجیب دنباله‌دار ۶۷P/Churyumov-Gerasimenko بود که در زمان نزدیک شدن فضاپیما به دنباله‌دار و ارسال اولین تصاویر نمای نزدیک، مردم و دانشمندان را شگفت‌زده کرد. روزتا همچنین توانست وجود مولکول‌های اکسیژن، نیتروژن و آب (البته آبی متفاوت با آن‌چه در اقیانوس‌های زمین یافت می‌شود) را در جریان‌های گاز خارج شده از هستهٔ دنباله‌دار آشکار کند.

شکل عجیب و جالب توجه هسته‌ی دنباله‌دار 67P/Churyumov-Gerasimenko Copyright: ESA/Rosetta/NAVCAM
شکل عجیب و جالب توجه هستهٔ دنباله‌دار ۶۷P/Churyumov-Gerasimenko
Copyright: ESA/Rosetta/NAVCAM

کشف مهم دیگر روزتا آشکارسازی نوعی آمینو اسید به نام گلیسین بود که معمولا در پروتئین‌ها نیز یافت می‌شود. این آمینو اسید یکی از اجزاء اصلی تشکیل‌دهنده‌ی DNA و غشا سلول نیز است. روزتا و فیله همچنین توانستند ترکیبات آلی دیگری نیز در این دنباله‌دار شناسایی کنند.

ماموریت روزتا پایان یافت اما تحلیل و بررسی داده‌های آن برای سال‌ها ادامه خواهد یافت. ماموریتی که به برخی از سوال‌های بشر پاسخ داد و رمز و رازهای جدیدی را نیز مطرح کرد تا علم‌پیشگان در آینده به سراغ حل آن‌ها بروند.

ویدئو شبیه‌سازی برخورد روزتا با دنباله‌دار.

 

منبع: ESA, NASA

 

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.