مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

صورت فلکی قوس؛ نگین آسمان تابستان

Amirreza Kamkar
743

راهنمای رصد

صورت فلکی قوس

قوس یکی از جذاب‌ترین صورت‌های فلکی آسمان است. صورت فلکی‌ای که میزبان بخش مرکزی و پرنور راه شیری است و علاوه بر آن چندین جرم غیر ستاره‌ای پرنور را نیز در خود جای داده است.

صورت فلکی قوس در نیمکره‌ی جنوبی آسمان واقع شده و پانزدهمین صورت فلکی بزرگ آسمان است. قرارگیری قوس در نیمکرهٔ جنوبی آسمان باعث می‌شود این صورت فلکی در آسمان ایران ارتفاع چندانی از افق نگیرد. قوس در مسیر حرکت سالانهٔ خورشید در آسمان (دایره‌البروج) نیز جای گرفته است.

قوس میزبان ستارهٔ پرنوری نیست و اپسیلون قوس، درخشان‌ترین ستاره‌ی این صورت فلکی، از قدر ۱/۷۹ می‌درخشد. اپسیلون قوس تنها ستاره‌ی پرنورتر از قدر ۲ در صورت فلکی قوس است.

ستاره‌های به نسبت پرنور صورت فلکی قوس در کنار یک‌دیگر شکلی شبیه به قوری را در آسمان می‌سازند. قوری‌ای که درست در کنار آن بخش مرکزی راه شیری دیده می‌شود که همچون بخاری است که از دهانه‌ی قوری به بیرون می‌رود!

صورت فلکی قوس میزبان بخش مرکزی راه شیری و تعداد زیادی از اجرام غیرستاره‌ای پرنور است. عکس از امیررضا کامکار.

اجرام مسیه

علاوه بر تمام این نکات جذاب این صورت فلکی نه‌چندان بزرگ میزبان پانزده جرم از فهرست معروف مسیه است که آن را به یکی از صورت‌های فلکی محبوب رصدگران اعماق آسمان تبدیل می‌کند.

نقشه‌ی رصدی صورت فلکی قوس.
Credit: IAU and Sky&Telescope magazine

 

راستای مرکز کهکشان ما، راه شیری، نیز در این صورت فلکی قرار دارد. در همین حوالی منبع رادیویی بسیار قدرتمندی به نام قوس A جای گرفته که به احتمال بسیار قوی مربوط به سیاهچاله‌ی ابرپرجرم مرکز کهکشان راه شیری است. ستاره‌هایی که در نزدیکی قوس A جای گرفته‌اند با سرعتی بسیار بیشتر از دیگر ستاره‌های کهکشان در مدارشان حرکت می‌کنند که نتیجه‌ی تاثیرات گرانشی قدرتمند ابرسیاهچاله‌ی راه شیری است.

در ادامه مروری می‌کنیم بر مهم‌ترین اجرام اعماق آسمان صورت قلکی قوس.

سحابی مرداب (M8)

سحابی مرداب.
Credit: ESO

 

سحابی مرداب سحابی نشری بزرگی است که از قدر ۶ می‌درخشد و حدود ۴۱۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد. این سحابی یکی از بارزترین سوژه‌های رصدی آسمان در فصل تابستان است که به راحتی با ابزارهای رصدی کوچک دیده می‌شود. در آسمان‌های تاریک می‌توان M8 را با چشم غیرمسلح هم دید.

در نزدیکی M8 سحابی پرنور دیگری به نام سه‌تکه یا M20 جای گرفته است که از قدر ۶/۳ می‌درخشد. درست در کنار M20 نیز می‌توانید خوشهٔ ستاره‌ای باز M21 را رصد کنید. از دریچه‌ی دوربین‌های دوچشمی این سه جرم در یک میدان دید و در کنار هم دیده می‌شوند.

سحابی قو (M17)

سحابی قو یکی دیگر از اجرام پرنور صورت فلکی قوس است که از قدر ۶ می‌درخشد. سحابی قو را می‌توانید در مرز شمالی این صورت فلکی و در کنار خوشهٔ ستاره‌ای باز M18 رصد کنید. کمی بالاتر از M17 سحابی معروف عقاب یا M16 جای گرفته است که البته در مرزهای صورت فلکی قوس نمی‌گنجد.

خوشهٔ کروی M22

تصویر تلسکوپ فضایی هابل از خوشهٔ کروی M22.
Credit: ESA/Hubble & NASA

 

خوشهٔ M22 یکی از باشکوه‌ترین خوشه‌های کروی آسمان است که منظره‌اش از دریچهٔ ابزارهای رصدی کوچک هم تماشایی است. این خوشهٔ کروی از قدر ۵/۱ می‌درخشد و در آسمان‌های تاریک با چشم غیرمسلح هم دیده می‌شود. M22 حدود ۱۰۶۰۰ سال نوری از ما فاصله دارد و یکی از نزدیک‌ترین خوشه‌های کروی به زمین است.

M22 ویژگی‌های خاصی دارد که آن را به سوژه‌ای جذاب برای اخترشناسان تبدیل کرده است. شش جرم با اندازه‌ای در حدود سیارات در این خوشه‌ وجود دارند که به دور هیچ ستاره‌ای نمی‌گردند. M22 از دو سیاهچاله نیز میزبانی می‌کند و یکی از تنها چهار خوشهٔ کروی شناخته‌شده‌ای است که می‌توان در آن‌ها یک سحابی سیاره‌نما را مشاهده کرد.

ابر ستاره‌ای M24

M24 اجتماعی فشرده از ستارگان است که با دوربین‌های دوچشمی می‌توان آن را به خوبی رصد کرد. فاصلهٔ این ابر ستاره‌ای از ما حدود ده هزار سال نوری است.

خوشه‌های کروی M54 ،M55 و M69

این سه خوشهٔ کروی نه‌چندان پرنور در بخش پایینی صورتواره‌ی قوری جای گرفته‌اند. قدر M54 و M69 حدود ۸/۳ است در حالی که M55 اندکی پرنورتر است و از قدر ۷/۴ می‌درخشد. این سه خوشهٔ کروی نسبت به دیگر اجرام صورت فلکی قوس کم‌نورتر و کوچک‌تر هستند.

همان‌طور که در نقشهٔ صورت فلکی قوس می‌بینید، علاوه بر اجرامی که به آن‌ها اشاره شد سوژه‌های رصدی دیگری نیز در این صورت فلکی جای گرفته‌اند که همگی در آسمان‌های تاریک (دور از نور شهرها و بدون حضور ماه) حتی با تلسکوپی کوچک دیده می‌شوند.

پیشنهاد می‌کنیم فرصت عالی شب‌های تابستان را برای رصد گنجینه‌های آسمان شب از دست ندهید.

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.