مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

شد خزان

Majid Ghohroodi
248

پاییز از راه می‌رسد و آسمان نیز همچون زمین تغییر چهره می‌دهد. عقرب و قوس، دو صورت فلکی همجوار با بخش مرکزی راه شیری، آرام آرام به خورشید نزدیک می‌شوند. مثلث تابستانی نیز به مرور از اوج فاصله می‌گیرد و هر شب به افق نزدیک‌تر می‌شود تا صورت‌های فلکی پاییزی حکمران آسمان شامگاهی شوند.

از شامگاه تا سحرگاه

در ابتدای شب‌های پاییزی بخش مرکزی راه شیری کمی بالاتر از افق جنوب غرب دیده می‌شود. در این شب‌ها فرصت چندانی برای رصد و عکاسی از این ناحیهٔ زیبای آسمان وجود ندارد.

کمی آن‌ سوتر و بر فراز افق شمال غرب صورت فلکی نام‌آشنای دب اکبر جای گرفته است. با نزدیک شدن به نیمه‌شب دب اکبر نیز به افق نزدیک می‌شود و برخی از ستاره‌های آن در نهایت غروب می‌کنند.

در آسمان پاییز خبر چندانی از ستاره‌های پرنور نیست. در آسمان شامگاهی فصل پاییز صورت‌های فلکی‌ای چون جدی، دلو و فرس اعظم از افق جنوب تا شرق کشیده شده‌اند. این در حالی است که تنها ستارهٔ پرنور در این منطقهٔ گسترده از آسمان فم‌الحوت است که با قدر یک به راحتی در حوای افق جنوب دیده می‌شود.

می‌رسیم به صورت فلکی ذات‌الکرسی که یکی از نشانه‌های اصلی آسمان پاییز است. صورت فلکی W شکلی که راهنمای پیدا کردن ستارهٔ قطبی است. ذات‌الکرسی همچنین در کنار صورتوارهٔ مربع بزرگ (بخشی از صورت فلکی فرس اعظم) راهنمای خوبی برای رسیدن به دیگر صورت‌های فلکی پاییزی است.

نمای افق شرق در ابتدای شب‌های پاییز.مربع بزرگ صورت فلکی فرس اعظم ( در مرکز) و صورت فلکی ذات‌الکرسی (سمت چپ) از نشانه‌های بارز آسمان پاییزند. تصویر از نرم‌افزار Stellarium

با گذشت زمان و نزدیک شدن به نیمه‌شب کم کم پای ستاره‌های پرنور زمستانی به افق شرق باز می‌شود. در این میان تقابل صورت فلکی جبار در افق شرق و مثلث تابستانی در افق غرب قابل توجه است. نوار راه شیری نیز این دو نشانهٔ آسمان زمستان و تابستان را به هم متصل می‌کند و منظرهٔ زیبایی را برای عکاسی پانوراما ایجاد می‌کند.

فرصت مناسب برای رصد نور منطقه‌البروجی

ابتدای پاییز فرصت بسیار مناسبی برای دیدن نور منطقه‌البروجی (برجی) در آسمان صبحگاهی است. این نور مخروطی‌شکل و گسترده حاصل بازتاب نور خورشید از ذرات گرد و غبار صفحهٔ منظومهٔ شمسی است که در آسمان‌های تاریک می‌توان آن را با چشم غیرمسلح دید.

شکوه نور منطقه‌البروجی در جوار کوه دماوند. عکس از مجید قهرودی

زاویهٔ عمود دایره‌البروج (مسیر حرکت خورشید در آسمان) ‌در آسمان صبحگاهی ابتدای پاییز فرصت مناسبی برای رصد نور منطقه‌البروجی ایجاد می‌کند. در چنین شرایطی نور برجی (که در راستای دایره‌البروج می‌درخشد) ارتفاع بیشتری از افق می‌گیرد و با شکوه بیشتری در آسمان دیده می‌شود.

نور برجی را می‌توانید در آسمان‌های تاریک دو تا یک ساعت پیش از طلوع خورشید بر فراز افق شرق ببینید.

وضعیت سیارات در شب‌های پاییزی امسال

سیارات پرنور منظومهٔ شمسی شرایط رصدی مناسبی در فصل پاییز ندارند. مشتری در اوایل پاییز تنها دقایقی پس از غروب خورشید غروب می‌کند. بزرگ‌ترین سیاره ی منظومهٔ شمسی در حوالی رسیدن به مقارنه با خورشید در ۴ آبان چند هفته‌ای از دیده‌ها پنهان خواهد بود تا این که دوباره به آسمان صبحگاهی بازگردد.

سیارهٔ زحل این شب‌ها مهمان آسمان شامگاهی است و ساعتی پس از غروب خورشید بر فراز افق جنوب غرب دیده می‌شود. زحل در میانه‌های پاییز به خورشید نزدیک تر خواهد شد تا در نهایت در پایان پاییز به مقارنه با خورشید برسد.

سیارهٔ درخشان زهره و مریخ در حال حاضر مهمان آسمان صبحگاهی‌اند و پیش از طلوع خورشید بر فراز افق شرق دیده می‌شوند. مریخ به مرور در آسمان صبحگاهی ارتفاع خواهد گرفت اما زهره به تدریج به خورشید نزدیک‌تر خواهد شد.

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.