تخلف یک سیارک در مسیر یک طرفه!

Credit: 2017 Western U., Athabasca U., Large Binocular Telescope Observatory
1,063

سیارک BZ

تقریبا تمام اجرام منظومهٔ شمسی با جهتی یکسان به دور خورشید می‌گردند، اما اخترشناسان سیارک عجیبی را یافته‌اند که برخلاف جهت حرکت سایر اجرام منظومه‌ی شمسی خورشید را دور می‌زند. سیارک BZ در مسیر یک طرفهٔ حرکت سیارات گاهی از روبه‌رو به سمت سیارهٔ مشتری می‌رود!

انیمیشنی از مدار عجیب سیارک BZ.
Credit: 2017 Western U., Athabasca U., Large Binocular Telescope Observatory

این جرم خاص در زمان حرکتش به دور خورشید از بخشی از مدار مشتری عبور می‌کند. شرایطی که برخورد بین این دو جرم را امکان‌پذیر می‌کند، اما جالب این جاست که به نظر می‌رسد این سیارک حداقل در ده‌ها هزار دوره‌ی مداری به سلامت از کنار مشتری عبور خواهد کرد.

این سیارک رمزآمیز و خوش‌اقبال را سامانهٔ Pan-STARRS1 در سال ۲۰۱۵ میلادی کشف کرده است. نام علمی آن ۲۰۱۵BZ509 و از آن جا که هنوز نام رسمی برایش انتخاب نشده به‌طور خلاصه به آن BZ می‌گویند.

سیارک BZ بر خلاف جهت حرکت تمام سیارات و حدود ۹۹/۹۹ درصد اجرام منظومهٔ شمسی خورشید را دور می‌زند. این مدار خاص که به مدار بازگشتی (مسئله‌ای متفاوت از حرکت بازگشتی یا رجوعی سیارات بیرونی در زمان مقابله) معروف است تا کنون تنها در ۹۵ سیارک مشاهده شده است.

در رصدهای جدید گروهی به سرپرستی Paul Wiegert، مسیر حرکت BZ برای مدتی با تلسکوپ بزرگ دوچشمی (LBT) و رصدخانهٔ بین‌المللی Mount Graham تعقیب شد. با توجه به نتایج این رصدها پژوهشگران تایید کردند که مدار این سیارک عجیب در بخش‌هایی با مدار مشتری مشترک است.

تصویر تلسکوپ دوچشمی بزرگ از سیارک ۲۰۱۵ BZ509.
Credit: LBTO

تمام سیارک‌های دیگری که در مدار بازگشتی به دور خورشید گردش می‌کنند دور از سیارات قرار دارند و مشترک بودن بخشی از مدار سیارک BZ با مدار سیارهٔ مشتری آن را به نمونه‌ای خاص تبدیل می‌‌کند.

سیارک‌های تروژانی

البته حدود شش هزار سیارک دیگر هم مدار مشترکی با مدار مشتری دارند اما همگی آن‌ها در جهتی یکسان با مشتری خورشید را دور می‌زنند. این اجرام که به سیارک‌های تروژانی معروف‌اند در دو گروه و به صورت خوشه‌ای متراکم شده‌اند؛ گروهی با زاویه‌ی ۶۰ درجه‌ای در جلو و گروهی دیگر با زاویه‌ی ۶۰ درجه‌ای در پشت مسیر حرکت مشتری به دور خورشید. از آن جا که جهت حرکت این سیارک‌ها با جهت حرکت مشتری به دور خورشید یکسان است احتمال برخورد آن‌ها با مشتری وجود ندارد. سیارک BZ اما در هر دوره‌ی مداری به شکل خطرناکی از نزدیکی سیاره‌ی مشتری عبور می‌کند.

انتظار نمی‌رفت که این شرایط خاص بتواند برای مدتی طولانی پایدار بماند، اما نتایج مطالعه‌ی اخیر نشان می‌دهد BZ ده‌ها هزار دوره‌ی مداری را با سلامت پشت سر گذاشته است. Wiegert در این رابطه می‌گوید: «۲۰۱۵BZ509 اولین سیارک شناخته‌شده‌ای است که چنین رابطه‌ای با یک سیاره دارد. محاسبات نشان می‌دهد این سیارک حداقل برای یک میلیون سال مسیر غیرمعمول خود را به‌طور ایمن طی خواهد کرد.»

شاید این‌طور به نظر برسد که BZ شرایط خاصی دارد و سیارک خوش‌اقبالی است که در این زمان طولانی از برخورد با مشتری می‌گریزد، اما این گرانش مشتری است که نقش مهمی در این مسئله ایفا می‌کند.

هنوز معلوم نیست BZ با چه سازوکاری وارد چنین مدار نامتعارفی شده است اما به نظر می‌رسد این اتفاق به صورت تدریجی رخ داده باشد. گمانه‌زنی‌هایی نیز انجام شده که نشان می‌دهد شاید این سیارک هسته‌ی یک دنباله‌دار باشد، چرا که داشتن چنین مداری در مورد دنباله‌دارها رایج‌تر است.

منبع: Space

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.