مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

دور از نور، دور از گرما

Credits: NASA/JPL-Caltech
779

دور از نور، دور از گرما

اخترشناسان به تازگی یک سیاره فراخورشیدی با جرمی در حدود زمین کشف کرده‌اند که فاصله‌اش از ستارهٔ مادر در حدود فاصله‌ی زمین تا خورشید است. تا این جا همه چیز جذاب به نظر می‌رسد اما شباهت‌ها همین جا تمام می‌شود و واقعیت این است که این سیاره دنیایی است سرد و تاریک.

طرحی هنری از سیاره‌ی OGLE-2016-BLG-1195Lb.
Credits: NASA/JPL-Caltech

این سیاره فراخورشیدی که به تازگی کشف شده و OGLE-2016-BLG-1195Lb نام دارد به دور ستاره‌ای بسیار کوچک و کم‌نور که در فاصله‌ی ۱۳ هزار سال نوری از ما جای گرفته می‌گردد. این ستاره به اندازه‌ای کوچک است که دانشمندان از این که آیا واقعا ستاره است مطمئن نیستند و گمان می‌شود شاید با یک ستارهٔ نارس یا به عبارت دیگر یک کوتولهٔ قهوه‌ای* مواجه باشیم. جرم این ستاره تنها ۷/۸ درصد جرم خورشید است و درست در مرز بین ستاره‌ها و کوتوله‌های قهوه‌ای قرار دارد.

نحوه کشف این سیاره فراخورشیدی

سیاره فراخورشیدی OGLE-2016-BLG-1195Lb با روش ریزهمگرایی گرانشی کشف شده است. در این روش اخترشناسان نور ستاره‌های پس‌زمینه‌ای را که در راستای ستارهٔ مورد نظر قرار دارند بررسی می‌کنند. طبق نظریهٔ نسبیت عام اینشتین گرانشِ ستارهٔ پیش‌زمینه (همان ستاره‌ای که مورد مطالعه است) می‌تواند باعث تقویت نور ستارهٔ پس‌زمینه‌ شود. حال اگر سیاره‌ا‌ی به دور ستاره وجود داشته باشد این تقویت نور اندکی افزایش پیدا می‌کند و به این ترتیب می‌توان به وجود سیاره پی برد. این روش برای یافتن سیارات در فاصله‌های دور بسیار کاربردی است. در ویدئو زیر این فرآیند نمایش داده شده است.

 

کشف این سیاره فراخورشیدی که در صفحهٔ راه شیری قرار دارد به دانشمندان کمک می‌کند تا درک بهتری از چگونگی توزیع سیاره‌ها در کهکشان‌مان داشته باشند. این که آیا تفاوتی در تراکم سیاره‌ها در برآمدگی مرکزی راه شیری نسبت به صفحهٔ کهکشان وجود دارد یا نه سوالی است که هنوز جوابش مشخص نیست.

هرچند که هنوز داده‌های زیادی از سیاراتی که در چنین فاصله‌های دوری از منظومه‌ی شمسی قرار دارند موجود نیست، طبق داده‌های موجود به نظر می‌رسد تعداد سیارات در نواحی مرکزی راه شیری نسبت به صفحه‌ی کهکشان کمتر است.

رصد سیاره

اخترشناسان OGLE-2016-BLG-1195Lb را با استفاده از سه رصدخانهٔ مختلف مورد مطالعه قرار داده‌اند. در ابتدا با استفاده از آزمایش همگرایی گرانشی اپتیکی (OGLE) از وقوع رویداد ریزهمگرایی گرانشی آگاه شدند و پس از آن از شبکهٔ تلسکوپ‌های ریزهمگرایی کره (KMTNet) و تلسکوپ اسپیتزر بهره بردند تا این رویداد را که تنها چند ساعت به طول می‌انجامید زیر نظر بگیرند و داده‌های تکمیلی را جمع‌آوری کنند. همکاری اسپیتزر و KMTNet به دانشمندان این امکان را داد تا این سیاره را با دقت بیشتری بررسی کنند.

در حال حاضر و با تلسکوپ‌های زمینی موجود نمی‌توان سیارات کوچک‌تر از OGLE-2016-BLG-1195Lb را با روش ریزهمگرایی گرانشی کشف کرد. برای برداشتن گام بعدی در یافتن سیارات زمین‌مانند در فاصله‌های دور باید منتظر ارسال تلسکوپ نقشه‌برداری فروسرخ میدان باز (WFIRST) به فضا که در اواسط دهه ۲۰۲۰ انجام خواهد شد باشیم.

*اجرامی شبیه به ستاره‌ها که هسته‌شان به اندازه‌ای داغ نیست تا همجوشی هسته‌ای و تولید انرژی در آن‌ها اتفاق بیفتد.

منبع: NASA

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.