مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

زحل در بهترین شرایط رصدی

راهنمای رصد

Credit: Hubble Heritage Team (AURA/STScI/NASA/ESA)
1,093

زحل در بهترین شرایط رصدی

سیاره زحل پنج‌شنبه ۲۵ خرداد به وضعیت مقابله و بهترین شرایط رصدی می‌رسد و درخشان‌تر و بزرگ‌تر از هر زمان دیگری از سال در آسمان دیده می‌شود.

قرارگیری زحل در نزدیکی بخش مرکزی و پرنور راه شیری مقابله امسال را جذاب‌تر کرده و منظره‌ی چشم‌نوازی را برای رصدگران با چشم غیرمسلح پدید آورده است. رصد با تلسکوپ نیز منظره بسیار تماشایی حلقه‌های سیاره را نمایان خواهد کرد.

ارباب حلقه‌های منظومه‌ی شمسی.
Credit: Hubble Heritage Team (AURA/STScI/NASA/ESA)

مقابله

در شرایط مقابله که بهترین زمان رصد سیارات بیرونی منظومه شمسی است،‌ زمین درست بین سیاره مورد نظر و خورشید قرار می‌گیرد و فاصله زمین و این سیاره به کمترین حالت خود می‌رسد. به این ترتیب سیاره را پرنورتر و بزرگ‌تر از زمان‌های دیگر می‌بینیم.

در چنین شرایطی زحل و خورشید درست در نقطه‌ی مقابل هم جای می‌گیرند. بنابراین با غروب خورشید شاهد طلوع این سیاره خواهیم بود که در سحرگاه روز بعد و با برآمدن خورشید، غروب خواهد کرد. در نیمه‌شب هم سیاره به بیشترین ارتفاعش از افق جنوب می‌رسد.

موقعیت زمین، سیاره بیرونی وخورشید نسبت به هم در زمان مقابله.

شرایط رصد

برخلاف تصور برخی افراد برای دیدن حلقه‌های زیبای زحل نیازی به استفاده از تلسکوپ‌های بزرگ نیست. حتی با تلسکوپی کوچک هم می‌توان منظره بی‌نظیر این حلقه‌ها را رصد کرد. تنها کافی است از چشمی‌ای استفاده کنید که بزرگنمایی حدود ۲۵ برابر و یا بیشتر را ارائه دهد.

با استفاده از تلسکوپ‌های بزرگ‌تر و در شرایط خوب رصدی می‌توان شکاف کاسینی را نیز در حلقه‌های زحل رصد کرد. شکاف کاسینی حلقه‌های A و B را از یک‌دیگر جدا می‌کند. حد دید (Seeing) مناسب در رصد شکاف کاسینی اهمیت زیادی دارد. کاسینی، اخترشناس ایتالیایی، برای اولین بار در سال ۱۶۷۵ موفق به رصد این منطقه خالی در میان حلقه‌ها شد.

امسال هنگام انقلاب تابستانی نیمکرهٔ شمالی، زاویه حلقه‌ها نسبت به زحل است که می‌توان نمای خوبی از آن دید. میزان تمایل حلقه‌های زحل نسبت به قرص سیاره به مرور تغییر می‌کند. از زاویه‌ی دید ما در زمین حلقه‌ها گاهی از لبه و گاهی به شکل متمایل (مانند امسال) دیده می‌شوند.

تغییر زاویه حلقه‌های زحل در بازه‌ای چهار ساله.
Credit: NASA/ESA and The Hubble Heritage Team (STScI/AURA)

علاوه بر قرص سیاره و حلقه‌های آن با توجه به قطر دهانهٔ تلسکوپ‌تان می‌توانید یک یا چند قمر را نیز ببینید. تیتان بزرگ‌ترین و پرنورترین قمر زحل است که از قدر حدود ۸/۵ می‌درخشد و با تلسکوپ‌های کوچک هم دیده می‌شود.

اجرام اعماق آسمان

قرارگیری زحل در نزدیکی بخش مرکزی راه شیری فرصت خوبی را نیز برای رصدگرانی که از دوربین‌های دوچشمی استفاده می‌کنند ایجاد کرده است. در آسمانی تاریک و با استفاده از یک دوربین دوچشمی می‌توان اجرام اعماق آسمان پرشماری را در اطراف این سیاره رصد کرد. سحابی‌ها و خوشه‌های ستاره‌ای پرنور صورت فلکی قوس فاصله‌ی نسبتا کمی از سیاره دارند. از میان این اجرام می‌توان به سحابی‌های مرداب (M8) و سه‌تکه (M20) و خوشه‌های ستاره‌ای M21 و M23 اشاره کرد.

تصویری عمیق از راه شیری و اجرام اعماق آسمان صورت‌های فلکی قوس و عقرب. سیاره زحل در سمت چپ بالای تصویر دیده می‌شود. عکس از محمد نوروزی.

اگر این شب‌ها زحل را رصدی کردید به یاد داشته باشید اکنون فضاپیمای کاسینی در حال گذراندن آخرین‌ ماه‌های ماموریتش در اطراف این سیاره‌ است و ماموریت پایان باشکوه را پشت سر می‌گذارد. کاسینی شهریور وارد جو زحل شده و از بین خواهد رفت.

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.