مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

جیمز وب؛ گام بلند و چالش‌برانگیز ناسا برای کاوش عالم

NASA
273

سال‌های طولانیِ طراحی، ساخت و آزمایش تلسکوپ فضایی جیمز وب رو به پایان است. تلسکوپی ۶/۵ متری که به کاوش دوردست‌ترین نقاط عالم خواهد پرداخت. پروژه‌ای عظیم به ارزش ۹ میلیارد دلار که ناسا آن را با همکاری سازمان فضایی اروپا (ESA) و آژانس فضایی کانادا رهبری می‌کند.

جیمز وب جهشی بزرگ در علم اخترشناسی ایجاد خواهد کرد؛ از رصد اولین ستاره‌ها و کهکشان‌ها تا بررسی جو سیارات فراخورشیدی و اجرام منظومه‌ی شمسی. توانایی تلسکوپ فضایی جیمز وب در برخی جهات حدود صد برابر تلسکوپ فضایی هابل خواهد بود. واضح است که با انجام موفقیت‌آمیز این پروژه می‌توان آینده‌ای روشن را برای تمام زمینه‌های علم اخترشناسی تصور کرد.

طرحی گرافیکی از تلسکوپ فضایی جیمز وب.

جیمز وب پروژه‌ای چالش‌برانگیز برای ناسا است. ساخت و آزمایش آن بیش از آن‌چه پیش‌بینی‌ شده بود زمان برد و چندی پیش زمان پرتاب آن از سال ۲۰۱۸ به ۲۰۱۹ موکول شد. چالش‌هایی که کماکان ادامه خواهند داشت.

هدف اصلی جیمز وب ثبت تصاویر از اجرام بسیار کم‌نور در طول موج فروسرخ است. انجام دقیق این کار نیازمند قرارگیری جیمز وب در محیطی بسیار سرد است. برای فراهم شدن این شرایط سپر خورشیدی بزرگی جیمز وب را در سایه‌ فروخواهد برد.

اما مکان قرارگیری جیمز وب در فضا نیز ماجرایی دیگر است. جیمز وب پس از حدود صد روز سفر در فضا در فاصله‌ی ۱/۵ میلیون کیلومتری زمین، جایی دورتر از مدار ماه، قرار خواهد گرفت. این تلسکوپ در نقطه‌ی لاگرانژی ۲ مستقر خواهد شد. جایی که برآیند نیروی گرانش زمین، خورشید و ماه به تلسکوپ اجازه می‌دهد تا موقعیتش را نسبت به زمین ثابت نگه دارد.

پرتاب جیمز وب نیز فرآیند پرخطری خواهد بود. از آن سو گشوده شدن بی‌عیب‌ونقص سپر خورشیدی و آینه‌ی گسترده‌ی جیمز وب در فضا نیز نگرانی دیگری برای دانشمندان است.

همه‌ی این‌ها در حالی است که با توجه به موقعیت جیمز وب در فضا امکان تعمیر آن وجود ندارد. در حالی که تلسکوپ هابل از زمان قرارگیری در مدار چندین بار تعمیر شده و ارتقا یافته است.

حتی تصور شکست چنین پروژه‌ی عظیمی برای دانشمندان و علاقه‌مندان به علم نجوم مشکل است. نزدیک به ۹ میلیارد دلار پول صرف این پروژه‌ شده است و شکست آن عواقب وخیمی برای ناسا و اخترفیزیک‌دانان خواهد داشت. چنین اتفاقی به معنی از دست رفتن بخشی از بودجه‌ی بخش‌های مختلف ناسا در سال‌های پیش رو خواهد بود. به گفته‌ی Jack Burns، اخترفیزیک‌دان و دانشمند علوم سیاره‌ای دانشگاه کلورادو «گزینه‌ای به نام شکست وجود ندارد و جیز وب برای شکست خوردن بیش از اندازه بزرگ است».

ناسا در این سال‌ها با دقت مشغول تست و بررسی بخش‌های مختلف تلسکوپ فضایی جیز وب بوده است. موکول کردن زمان پرتاب جیمز وب به سال ۲۰۱۹ نیز با هدف انجام دقیق تست‌های مختلف و اطمینان از کارکرد درست تلسکوپ صورت گرفت.

انجام آزمایش‌های اپتیکی و آماده شدن تلسکوپ جیمز وب برای پرتاب به فضا.
Credits: NASA/Chris Gunn

قرار است جیمز وب با موشک آریان ۵ آژانس فضایی اروپا به فضا ارسال شود. آریان ۵ در بازه‌ای ۱۵ ساله ۸۱ پرتاب موفق متوالی را پشت سر گذاشته است و موشک مطمئنی برای پرتاب این محموله‌ی ارزشمند است.

آزمایش و تست آینه‌ی جیمز وب به تازگی به پایان رسیده است. همچنین چندی پیش سپر خورشیدی جیمز وب نیز با موفقیت آزمایش شد. مرحله‌ی نهایی آماده‌سازی جیمز وب پیش از ارسال به محل پرتاب یکپارچه شدن تمام قطعات تلسکوپ خواهد بود تا جیمز وب همچون رصدخانه‌ای کامل آماده‌ی پرتاب شود.

با وجود تمام سختی‌ها و پیچیدگی‌ها دانشمندان و علاقه‌مندان به علم نجوم امیدوارند با آغاز به کار موفقیت‌آمیز جیمز وبْ با چشمانی تیزبین‌تر از گذشته به کیهان بنگرند و با دقت بیشتری رمز و راز گیتی را مورد مطالعه قرار دهند.

 

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.