ببینید و شگفت‌زده شوید؛ دقیق‌ترین تصویر از سطح یک ستاره

ESO/K. Ohnaka
399

دقیق‌ترین تصویر از سطح یک ستاره

در سال‌های اخیر هر گاه صحبت از آشکارسازی سطح ستاره‌ها به میان می‌آمد پاسخ این بود که جز چند ستارهٔ بزرگ و نزدیک هنوز نتوانسته‌ایم قرص ستاره‌ها را تفکیک کنیم، چه برسد به ثبت جزییات سطحی آن‌ها. اکنون اما ورق برگشته است!

اخترشناسان به تازگی توانسته‌اند با استفاده از تداخل‌سنج تلسکوپ بسیار بزرگ (VLTI) رصدخانهٔ جنوبی اروپا (ESO) تصویری بسیار دقیق از سطح ستارهٔ قلب‌العقرب به ثبت برسانند.

تصویری خارق‌العاده از سطح ستارهٔ قلب‌العقرب.
Credit: ESO/K. Ohnaka

قلب‌العقرب یک ابرغول سرخ است که مراحل پایانی عمرش را پشت سر می‌گذارد و قطر آن حدود ۷۰۰ برابر قطر خورشید است. قلب‌العقرب پرنورترین ستارهٔ صورت فلکی عقرب است که در ابتدای این شب‌ها در افق جنوب خودنمایی می‌کند و به آسانی با چشم غیرمسلح دیده می‌شود.

اندازهٔ بسیار بزرگ قلب‌العقرب و توانایی فوق‌العادهٔ تداخل‌سنج تلسکوپ بسیار بزرگ در کنار هم این امکان را فراهم کردند تا اخترشناسان این نمای بی‌نظیر را از سطح این ستاره ثبت کنند. VLTI با ترکیب نور جمع‌آوری شده توسط تلسکوپ‌های ۸/۲ متری رصدخانهٔ پارانال و تلسکوپ‌های کوچک‌تر ۱/۸ متری این رصدخانه، توان تفکیک تصویر نهایی را تا حد زیادی افزایش می‌دهد.

با استفاده از این سامانهٔ قدرتمند علاوه بر ثبت جزییاتی خیره‌کننده از سطح قلب‌العقرب اخترشناسان موفق به اندازه‌گیری و نقشه‌برداری سرعت مواد در جو این ستاره نیز شدند.

پژوهشگران از نتایج این رصدها استفاده کرده و اولین نقشهٔ دو بعدی سرعت جو ستاره‌ای جز خورشید را تهیه کردند. آن‌ها با استفاده از داده‌های به دست آمده اختلاف سرعتِ گازهای نواحی مختلف جو ستاره و میانگین سرعت مواد در کل ستاره را محاسبه کردند. این محاسبات در نهایت در تهیهٔ نقشهٔ سرعت نسبی گازها در جو قلب‌العقرب استفاده شدند.

این اطلاعات می‌توانند سرنخی برای یافتن پاسخ یکی از سوالات قدیمی در علم اخترفیزیک باشند. این که چگونه ستاره‌هایی مانند قلب‌العقرب جرم خود را در مراحل پایانی تکامل‌شان به سرعت از دست می‌دهند.

پژوهشگران این تحقیق امیدوارند با ادامهٔ این روند در آینده بتوانند سطح و جو انواع دیگر ستاره‌ها را نیز با دقت زیاد مورد بررسی قرار دهند. فرآیندی که تا پیش از این تنها محدود به خورشید بود و اکنون و به گفتهٔ Keiichi Ohnaka، سرپرست این تحقیق، «پنجره‌ای جدید به روی رصد ستاره‌ها گشوده شده است».

این تنها آغاز این مسیر است و در دههٔ آیندهٔ میلادی و با شروع فعالیت نسل بعدی تلسکوپ‌ها قطعا پیشرفت‌های بیشتری در این زمینه صورت خواهد گرفت.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.