مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

تازی‌ها: گنجینه‌ای فراموش‌شده در سایه‌ی دب اکبر

صورت فلکی تازی ها

Credit: NASA, ESA, the Hubble Heritage Team (STScI/AURA), and R. Gendler (for the Hubble Heritage Team). Acknowledgment: J. GaBany
167

راهنمای رصد

تازی ها

تازی ها صورت فلکی کوچکی در همسایگی دب اکبر است که گاهی در سایه این صورت فلکی نامدار فراموش می‌شود.

تازی‌ها یا سگ‌های شکاری علاوه بر دب اکبر با صورت‌های فلکی گیسو و عوا نیز مرز مشترک دارد. این صورت فلکی تنها از دو ستاره‌ی اصلی تشکیل شده است. پرنورترین ستارهٔ تازی ها از قدر ۲/۸۱ می‌درخشد و در واقع یک ستاره‌ی دوتایی است که با دوربین‌های دوچشمی و تلسکوپ‌های کوچک هم تفکیک می‌شود. ستارهٔ همدم آلفا تازی‌ها از قدر ۵/۶ می‌درخشد.

 

نقشه‌ی رصدی صورت فلکی تازی‌ها.
Credit: IAU and Sky&Telescope magazine

 

آلفا تازی ها تنها ستارهٔ پرنورتر از قدر ۳ صورت فلکی تازی‌هاست و قدر دومین ستارهٔ پرنور این صورت فلکی ۴/۲۶ است.

سوژه‌ی رصدی جذاب دیگر در تازی‌ها سومین ستاره‌ی پرنور آن یا گاما تازی‌هاست. گاما تازی ها ستاره‌ای متغیر است که قدر ظاهری آن در بازه‌ای ۱۶۰ روزه از ۴/۸ به ۶/۳ می‌رسد. این ستاره سوخت هیدروژن خود را تمام کرده است و در حال حاضر در حال تبدیل هلیوم به کربن است. گاما تازی‌ها یکی از قرمزترین ستاره‌های آسمان است که ۷۱۱ سال نوری از زمین فاصله دارد. این ستاره به زودی (در مقیاس‌های کیهانی) لایه‌های بیرونی خود را از دست خواهد داد تا این که در نهایت یک سحابی سیاره‌نما در اطراف آن شکل بگیرد و ستاره به یک کوتوله‌ی سفید تبدیل شود.

تازی‌ها گسترهٔ نسبتا کوچکی از آسمان را به خود اختصاص داده است اما پر است از سوژه‌های رصدی جذاب برای رصدگران اجرام اعماق آسمان.

پنج جرم از فهرست مسیه در داخل مرزهای این صورت فلکی جای گرفته‌اند که همگی به راحتی با دوربین‌های دوچشمی و تلسکوپ‌های کوچک دیده می‌شوند.

از مرز تازی‌ها و عوا شروع کنیم. خوشهٔ کروی M3 بسیار نزدیک به مرز این صورت فلکی جای گرفته و با قدر ۶/۲ سوژه‌ای آسان برای دوربین‌های دوچشمی و تلسکوپ‌های کوچک است.

کهکشان‌ها

در آن سو و در مرز دب اکبر و تازی‌ها یکی از زیباترین کهکشان‌های آسمان را می‌توان مشاهده کرد. کهکشان گرداب یا M51 کهکشان مارپیچی بزرگی است که یکی از نمونه‌های جذابِ کهکشان‌های در حال ادغام است. M51 در حال برهم‌کنش و ادغام شدن با کهکشان کوتوله‌ای به نام NGC5195 است. این زوج کهکشانی را که از قدر ۸/۴ می‌درخشد می‌توان حتی با دوربین‌های دوچشمی در آسمان تفکیک کرد. برای پیدا کردن M51 بهتر است از آخرین ستارهٔ دستهٔ صورتوارهٔ ملاقهٔ بزرگ کمک بگیرید.

کهکشان گرداب یا M51.
Credit: NASA, ESA, S. Beckwith (STScI), and The Hubble Heritage Team (STScI/AURA)

کهکشان گل آفتابگردان یا M63 یکی دیگر از کهکشان‌های پرنور در صورت فلکی تازی ها است. این کهکشان عضوی از گروه کهکشانی M51 است که پس از M51 دومین جرم پرنور این گروه است. M63 که حدود ۳۷ میلیون سال نوری از ما فاصله دارد از قدر ۹/۳ می‌درخشد و می‌توان آن را با تلسکوپ‌های کوچک هم رصد کرد.

تصویر تلسکوپ فضایی هابل از کهکشان گل آفتابگردان یا M63.
Credit: ESA/Hubble & NASA

کهکشان مارپیچی دیگری به نام M94 نیز در صورت فلکی تازی ها جای گرفته است. فاصلهٔ این کهکشان از ما حدود ۱۶ میلیون سال نوری است و قدر ظاهری آن حدود ۹ است. M94 از چشمی تلسکوپ‌های کوچک و دوربین‌های دوچشمی متوسط (مانند ۷۰×۱۵) به راحتی دیده می‌شود.

کهکشان M94. در حلقه‌ی پیرامون مرکز این کهکشان سرعت تولد ستاره‌ها بسیار زیاد است و ستاره‌های جوان فراوانی را می‌توان در این نواحی دید. Credit: ESA/Hubble & NASA

سوژه‌های عکاسی نجومی

اما کهکشان خوش‌عکس و جذاب دیگری نیز در صورت فلکی تازی ها جای گرفته که M106 نام دارد. M106 در دسته‌ی کهکشان‌های سیفرت ۲ جای می‌گیرد. تابش پرتو ایکس این گروه از کهکشان‌ها بیش از کهکشان‌های عادی‌ست. این تابش قدرتمند در طول موج پرتو ایکس نشانه‌ای از سقوط مواد به درون سیاهچاله‌ی ابرپرجرم هسته‌ی کهکشان است.

تصویری تماشایی از کهکشان M106. این عکس حاصل ترکیب داده‌های آماتوری و داده‌های تلسکوپ فضایی هابل است.
Credit: NASA, ESA, the Hubble Heritage Team (STScI/AURA), and R. Gendler (for the Hubble Heritage Team). Acknowledgment: J. GaBany

M106 از قدر ظاهری ۹/۱ می‌درخشد. برآورد اخترشناسان از فاصله این کهکشان چیزی بین ۲۲ تا ۲۵ میلیون سال نوری است.

علاوه بر این اجرام فهرست مسیه کهکشان‌های دیگری نیز در صورت فلکی تازی ها قرار دارند که برخی از آن‌ها را می‌توان با تلسکوپ‌های ۴ اینچ به بالا رصد کرد. همچنین برای یافتن این کهکشان‌ها در آسمان باید از نقشه‌های رصدی دقیق استفاده کنید.

اجرام NGC5005، NGC4151، NGC4618، NGC4656، NGC4657، NGC4214، NGC4490، NGC4449 برخی از دیگر سوژه‌های رصدی این صورت فلکی‌اند.

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.