مجله‌ای برای دوست‌داران علم و طبیعت زمین و آسمان

مجله آسمان‌نما شماره ۴

386

cover

خلاصهٔ مقالات شمارهٔ چهار مجله آسمان‌نما

زمین و آسمان در یک قاب

امیررضا کامکار

ترکیب مناظر زیبای آسمان شب بر فراز چشم‌انداز‌های طبیعی و تاریخی زمینی منجر به خلق تصاویری خیره‌کننده و چشم‌نواز می‌شود. تصاویری که پیونددهندۀ آسمان و زمین‌اند. باتوجه به حضور عناصر آشنای زمینی در این تصاویر، مخاطب با چنین عکس‌هایی رابطۀ خوبی برقرار می‌کند. بنایی تاریخی را، که چه‌بسا بسیاری از مردم آن را حتی از نزدیک دیده باشند، در نظر بگیرید. ثبت تصویری از این بنا در شب و ترکیب آن با سوژه‌های آسمانی، مانند راه‌شیری، نتیجه‌ای ارائه خواهد داد که حس‌وحالی متفاوت برای بیننده به ارمغان خواهد آورد. منظره‌ای که بارها در نور روز دیده شده این‌بار در شب چهره‌ای متفاوت می‌گیرد و همین عنصر آشنای زمینی می‌تواند پیوندی برقرار کند میان زمین و آسمان شب و باعث نزدیک‌ترشدن مردم با این طبیعت فراموش‌شده شود. چنین تصاویری، علاوه‌بر جنبۀ زیبایی‌شناختی، در امر ترویج علم نیز به مروجان علم و مدرسان علم نجوم کمک بسیاری می‌کنند. همۀ این‌ها به شرطی‌ست که نکات علمی در زمان عکاسی و پردازش تصویر رعایت شوند تا نتیجۀ کار تصویری واقع‌گرایانه باشد. عکاسی نجومی با منظره‌ را می‌توان نقطۀ تلاقی علم و هنر هم دانست. درحالی‌که با نگاهی عمیق‌تر مفاهیم فرهنگی را نیز می‌توان در چنین تصاویری گنجاند؛ اینکه ما همه زیر آسمانی بدون مرز و بی‌کرانیم که همچون سقفی سیاره‌مان را دربرگرفته است. قرص ماه کامل تنها ساعاتی پس از آنکه بر فراز کوه‌های هیمالیا طلوع می‌کند، در کوه‌های البرز نیز از افق سر برمی‌آورد و ساعتی بعد مردمان قارۀ سیاه از منظرۀ طلوع آن لذت می‌برند. شعار انجمن منجمان بدون مرز به‌خوبی ارائه‌دهندۀ این مفهوم است: یک مردم، یک آسمان.

 

طبیعت؛ مدرسه‌ای به‌گستردگیِ دنیا

ساناز مصطفی‌زاده

مدرسه طبیعت؛ از عمر این عبارت چند سالی بیشتر نمی‌گذرد. پنج سال پیش، نخستین‌بار این کلمه در ایران بر سر زبان‌ها افتاد و حدود دو سال پیش هم نخستین مدرسه طبیعت در مشهد تأسیس شد. تاکنون یازده مدرسه طبیعت در ایران تأسیس شده و گویا پایتخت از این قافله کمی عقب مانده و قرار است دو مدرسه طبیعت -یکی در پارک پردیسان و دیگری در ورزشگاه آزادی- تأسیس شود.

 

کنیا

سرزمینی پر از هیجان و زیبایی

ساناز مصطفی‌زاده

چشمان‌تان را ببندید و سرزمینی با مناظر تماشایی و بکر در ذهن‌تان تصور کنید. بهشتی از انواع پرندگان و حیوانات… اگر شما هم به طبیعت، حیات‌وحش و مناطق بکر علاقه‌مند باشید، کنیا یکی از آن مکان‌هایی است که بی‌شک شیفته‌اش خواهید شد. کشوری که سالانه گردشگران بسیاری از سراسر دنیا برای دیدن حیات‌وحش و طبیعتش به آن سفر می‌کنند.

من و گروهی از طبیعت‌گردان و عکاسان نجومی در مرداد ۱۳۹۵ راهی کنیا شدیم، سرزمینی که فقط در فیلم‌های مستند حیات‌وحش به آن سرک کشیده بودیم. تصورش را هم نمی‌کردیم دقیقاً همان صحنه‌ها را جلوِ چشم‌مان به‌صورت زنده ببینیم.

 

 

شبیه‌سازی

خلق واقعیت در دنیای مجازی

روزبه ثابت‌وند

امروزه کمتر موقعیتی را می‌توان یافت که در آن هیچ رایانه یا سیستم رایانه‌ای حضور نداشته باشد. همان‌گونه که من در زمان نگارش این مقاله پشت رایانه نشسته‌ام و کلمات را تایپ می‌کنم، به احتمال بسیار شما نیز به‌گونه‌ای با این اختراع تاثیرگذار تاریخ در ارتباط هستید: برخی با رایانه‌های شخصی درحال انجام‌دادن فعالیت‌های روزمره، گروهی در مراکز خرید پیشرفته که با سامانه‌های رایانه‌ای اداره می‌شوند درحال خرید، و تعدادی دیگر هم در مراکز تفریحی با سامانه‌های شبیه‌سازی رایانه‌ای درحال وقت‌گذرانی‌اند. این‌ها فقط بخش بسیار کوچکی از کاربرد رایانه در زندگی بشر هزارۀ سوم است. در علم روز دنیا هم نقش رایانه‌ها در عمیق‌ترکردن دیدگاه‌مان دربارۀ پدیده‌های هستی انکارناپذیر است. شبیه‌سازی رایانه‌ای یکی از موضوعات بسیار جذاب در این زمینه است و می‌توان آن را پلی بین فرضیه (توضیح چگونگی وقوع یک رخداد) و آزمایش تصور کرد. در بیشتر موارد، خلق یک رخداد علمی در شبیه‌سازی رایانه‌ای بسیار کم‌هزینه‌تر و ساده‌تر از آزمایش‌های متداول است و بنابراین می‌توان آن را سنگ محک اولیۀ مناسبی برای فرضیه‌های علمی به‌شمار آورد. بدیهی‌ست فرضیه‌هایی منجر به تولید علم و ایجاد نظریه‌های جدید خواهند شد که از بوتۀ آزمایش با شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای سربلند بیرون بیایند. به بیانی ساده‌تر، اگر فرضیه و آزمایش دو ضلع از مثلث تولید علم باشند، در آن‌صورت شبیه‌سازی رایانه‌ای بی‌شک ضلع سوم این مثلث خواهد بود. برخلاف ادوار گذشتۀ تاریخ علم، که فرضیه‌ها را بلافاصله آزمایش می‌کردند، امروزه فرضیه‌های علمی پس از ارائه، با شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای به چالش کشیده می‌شوند. تنها در صورتی این فرضیه‌ها به مرحلۀ آزمایش می‌رسند که اساس علمی آن‌ها از دیدگاه شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای صحیح و تأییدپذیر باشند.

 

 

از فروشگاه آسمان شب دیدن کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.